Japanse politiek is in wervelstorm terechtgekomen

Japan

In de aanloop naar de verkiezingen van 22 oktober volgen de verrassingen in de Japanse politiek elkaar in hoog tempo op.

Een anti-regereningsdemonstratie op 5 oktober in Japan. Foto Issei Kato/Reuters

Premier Abe heeft een politieke chaos veroorzaakt in Japan door onverwachts de Tweede Kamer te ontbinden voor vervroegde verkiezingen. Deze week zagen Japanners de ene onwaarschijnlijke politieke bokkensprong na de andere.

Zo stortte Japans grootste oppositiepartij in elkaar, heeft een net opgerichte partij binnen drie dagen meer Twittervolgers dan de grootste partij van Japan en lijkt Abe’s uitdager steeds meer op een mogelijke coalitiepartner. De Japanse politicoloog Koichi Nakano heeft dit nog nooit gezien in de Japanse politiek. Het is „een wervelstorm”, zegt hij.

Japan gaat al in oktober naar de stembus. Premier Abe ziet zijn kans schoon nu de dreiging uit Noord-Korea hem wat extra steun oplevert.

Het begon op 25 september, kort voordat Abe de vervroegde verkiezingen aankondigde. Toen richtte de populaire gouverneur van Tokio, Yuriko Koike, plotseling een nieuwe politieke partij op, de Party of Hope. Eerder dit jaar had een andere partij van Koike in lokale verkiezingen in Tokio Abe’s regerende LDP het grootste verlies toegediend in de geschiedenis van die partij. Abe leek onverwachts een geduchte uitdager te hebben.

De grootste verrassingen moesten toen nog komen. Drie dagen later kondigde Seiji Maehara, de onlangs gekozen leider van de Democratische Partij van Japan (DP, Japans grootste oppositiepartij) het feitelijke einde van zijn partij aan. Zonder overleg met de partijleden had Maehara met Koike bekokstoofd dat DP-kandidaten onder de vlag van haar partij campagne zouden voeren –en dat terwijl Koike net zo conservatief is als Abe en veel DP-leden progressief zijn. Japanse politici hadden al het imago zich niet te bekommeren om beleid. Dit scenario bevestigde dat beeld.

Lees ook: In Japan voelen ze zich vooral machteloos, over de raket die Noord-Korea afvuurde.

Oppositie weggevaagd

Al snel werd bovendien bekend dat Koike progressieve leden niet toeliet. Alle DP-leden moesten een contract ondertekenen waarin ze beloofden belangrijke punten van DP-beleid niet meer te volgen. De schok was overweldigend. In één klap was een groot deel van de progressieve Japanse politiek van de kaart geveegd.

„Het leek er eerst op dat Koike’s opname van DP-leden Abe’s machtspositie zou bedreigen,” zegt politicoloog Nakano, „maar nu lijkt het erop dat het haar doel is de liberale oppositie in Japan te vernietigen en samen te werken met de LDP.” Dit is „een volledige ontkenning van de democratie door arrogante politieke leiders aan beide kanten van het politieke spectrum.”

Er is meer. Dinsdag richtte Yukio Edano, secretaris-generaal van de DP, plotseling ook een nieuwe partij op: de Constitutional Democratic Party of Japan (CDP).

Zijn persconferentie raakte een snaar onder de Japanse bevolking. Binnen drie dagen had de Twitterpagina van de CDP meer volgers dan Abe’s partij. De teller staat nu op 140.000 en blijft stijgen. De onwaarschijnlijke populariteit van de CDP op Twitter toont de enorme dorst onder Japanners naar een alternatief voor het huidige conservatieve beleid.

Edano zal ondanks samenwerking met de Communistische Partij van Japan Abe niet van de troon kunnen stoten. Daarvoor heeft hij onvoldoende tijd, geld en kandidaten. Maar Japanse kiezers snakken duidelijk naar wat hij heeft te bieden. De verkiezingen worden gehouden op 22 oktober.

Na een paar jaar agressief stimuleringsbeleid laat Japan goede economische cijfers zien. Maar hoe houdbaar is de opleving?