Geen rij voor de iPhone 8, maar voor een gebruikt toestel

Smartphones

Waarom zou je een nieuwe telefoon kopen als ‘bijna nieuw’ ook goed is? De gebruikte iPhones zijn niet aan te slepen op de uitdijende refurbished markt. Waar komen ze vandaan?

Gebruikte iPhones worden weer opgeknapt in de Leapp-winkel (een anagram van Apple). Foto Olivier Middendorp

Tien jaar na de introductie van de iPhone staan mensen nog altijd in de rij voor een smartphone. Alleen staat die rij niet waar je ’m zou verwachten. Er is meer vraag naar gebruikte iPhones dan naar de iPhone 8 (vanaf 809 euro) die sinds twee weken in de winkel ligt. Tweedehands toestellen zijn zo populair dat het aanbod dreigt op te drogen.

In Nederland knappen winkels als Leapp, Swoop en Forza gebruikte telefoons op en verkopen ze door met garantie. Ook telecomaanbieders als Telfort, Simpel en Tele2 verkopen sinds kort opgeknapte toestellen bij hun abonnementen – een teken dat de refurbished markt volwassen wordt.

De interesse in betaalbare gebruikte smartphones neemt toe, omdat er strengere regels gelden voor telefoonsubsidie. Sinds mei is een BKR-registratie verplicht als de telecomaanbieder je meer dan 250 euro voorschiet bij een nieuw toestel.

Een andere stimulans: de absurde prijskaartjes die marktleiders Apple en Samsung aan hun recente topmodellen hangen. Apple vraagt 1.159 euro voor een nieuwe iPhone X, Samsungs Galaxy Note 8 kost 999 euro. Niet zo vreemd dat consumenten op zoek gaan naar betaalbare alternatieven. En het is nog goed voor het milieu ook, voegen de winkeliers in gebruikte smartphones er graag aan toe.

Onderzoeksbureau IDC rekent erop dat er in 2020 wereldwijd voor 30 miljard dollar (ruim 25,5 miljard euro) aan opgeknapte toestellen verkocht wordt, een groei van jaarlijks 22 procent. Het aandeel van deze telefoons in Nederland is volgens onderzoeksbureau Telecompaper nog klein – rond de 1 procent van alle verkochte toestellen – maar verdubbelde sinds 2016.

In de tweedehands markt is het Apple wat de klok slaat. iPhones zijn langer houdbaar dan Android-toestellen, legt onderzoekster Sanne de Bruyckere van Telecompaper uit: „Apple ondersteunt zijn hardware langer met actuele software, dus kunnen oude iPhones een tijd mee.” Ook denkt ze dat een bekend merk eerder klanten trekt dan betaalbare producten van Chinese telefoonfabrikanten.

Nog een reden om gebruikt toestel te overwegen is dat de nieuwe telefoongeneraties amper van de vorige verschillen. Niet iedereen loopt warm voor een snellere processor of een iets betere camera. Zo blijft het praktische verschil tussen bijvoorbeeld een iPhone 6S of een iPhone 8 beperkt. Het prijsverschil kan wel oplopen tot een paar honderd euro.

Meer marge op tweedehands

Behalve al het mooie van de circulaire economie is er nog iets wat de handel in opgeknapte iPhones aantrekkelijk maakt. De marges op verkoop van nieuwe iPhones zijn notoir laag – Apple gunt winkeliers hooguit 3 of 4 procent. Het gevolg: niemand stunt met de prijzen. Wie nieuwe Appleproducten verkoopt, moet verdienen aan de verkoop van accessoires, zoals hoesjes, kabels en bluetoothspeakers.

De marges op tweedehands producten kunnen beter zijn, mits je slim inkoopt. De wetenschap dat er in de Apple-wereld geen ruimte is om met nieuwprijzen te stunten, houdt het systeem in stand.

De prijzen van die andere telefoongigant, Samsung, zijn minder voorspelbaar. Een Galaxy S8, die bij zijn introductie in april 799 euro kostte, is nu al voor 585 euro te koop. Het is moeilijk daar een aantrekkelijke ‘zo goed als nieuw’-prijs tegenover te stellen, inclusief garantie. Toch handelen winkels als Swoop, Refurbished.nl en straks ook Forza in Samsung-telefoons. „Je moet beide marktleiders aanbieden”, zegt Forza-directeur Jan-Willem van Dijk.

Foto’s Olivier Middendorp

Wereldhandel

Uit gesprekken met winkeliers en telecomaanbieders blijkt dat er een boeiende wereldhandel schuilgaat achter die tweedehands toestellen. De vraag naar opgeknapte iPhones is in Nederland zo groot dat de toestellen geïmporteerd worden – zoals autodealers tweedehands auto’s importeren, omdat hier te weinig courante voertuigen ingeruild worden.

Telecomaanbieders hebben de inruilprogramma’s uitbesteed aan partijen als het Duitse Teqcycle (T-Mobile), Forza (KPN) of BrightStar (Vodafone). In een goede maand levert dat per aanbieder zo’n duizend ingeruilde toestellen op. Dat is te weinig om aan de vraag te voldoen; alleen Forza al heeft tienduizend gebruikte iPhones op voorraad.

Tweedehands telefoons voor de Nederlandse markt worden op grote schaal ingekocht in de Verenigde Staten of bij telecomveilingen in Dubai en in Hongkong. Grote kans dat een opgeknapt toestel in een vorig leven gebruikt werd door een Amerikaan, een Chinees of een Japanner. Dat laatste is te merken: Japanse iPhones maken een verplicht ‘klik’-geluid bij elke foto, om stiekeme kiekjes te voorkomen.

De inkoop gaat via partijen als Brightstar, wereldwijd de grootste leverancier van telefoons aan telecomaanbieders en bedrijven. Brightstar verwerkt per jaar honderd miljoen telefoons, verzekert en verhuurt toestellen en doet de inruilprogramma’s van alle Apple Stores.

In de VS is het gebruikelijk om telefoons te leasen. Na twee jaar zijn ze beschikbaar voor een tweede leven

Greg Tibbles, Brightstar

Greg Tibbles is verantwoordelijk voor de lease-activiteiten voor Brightstar in Europa. Hij legt uit waar de smartphones vandaan komen: „In de Verenigde Staten is het gebruikelijk om telefoons te leasen. Die toestellen worden na twee jaar weer ingenomen en zijn dan beschikbaar voor een tweede leven.”

Brightstar begeleidt de telefoon van wieg tot graf en bouwde een eigen circulaire economie, waarin voormalige leasetoestellen ook als vervanger voor verzekeringen worden ingezet, opnieuw verhuurd of in bulk doorverkocht. Brightstar heeft de data dan al van de telefoons gewist – dat moet in de VS gebeuren.

Tibbles denkt dat de leasetrend naar Nederland zal overwaaien: „Generation Rent komt eraan, de groep jonge gebruikers die liever betaalt voor het gebruik van een apparaat en niet vast wil zitten aan eigendom.” Hij vergelijkt het met de opmars van privélease bij auto’s. „Je betaalt alleen voor de afschrijving. De aanschaf van een iPhone is duur, maar de restwaarde is hoog. Net als bij een BMW.”

Apple heeft in de VS een eigen update-abonnement, dat klanten voor 40 of 50 dollar per maand verzekert van de nieuwste telefoon. Er zijn geen concrete plannen om dat in Nederland te introduceren. KPN experimenteerde een tijd met leasen, maar stopte daar een paar jaar geleden mee. Mocht toestelhuur in Nederland nu wel aanslaan, levert dat een nieuwe stroom gebruikte toestellen op die weer een tweede leven kunnen beginnen.

Dat is ook de logica die het Nederlandse bedrijf Go Lemon hanteert bij het leaseaanbod voor de iPhone X. De duurste versie van 1.329 euro kun je straks huren voor 59 euro per maand en 199 euro instapkosten. Erg gunstig lijkt dat niet; je betaalt 907 euro en een boete als het toestel na een jaar schade heeft. Maar het past bij het beeld van Generation Rent; wel gebruiken, niet bezitten.

Gebruikte iPhones worden weer opgeknapt in de Leapp-winkel (een anagram van Apple).
Foto Olivier Middendorp
Foto’s Olivier Middendorp

Azen op de iPhone 7

Go Lemon-oprichter Bas van der Putten rekent erop dat hij zijn iPhones na een jaar makkelijk kwijt kan. Winkeliers in gebruikte smartphones zitten te springen om recente toestellen. Op dit moment azen ze op tweedehands iPhone 7-modellen. „Het ‘droge seizoen’ is bijna afgelopen”, zegt Jan-Willem van Dijk van Forza. Hij doelt op de recente introductie van de iPhone 8, die weer een nieuwe inruilstroom zou moeten opleveren.

Maar de voortekenen zijn niet gunstig. Apple veranderde zo weinig aan de iPhone 8 dat de reacties lauw zijn. De verkoopcijfers liggen volgens insiders 30 tot 50 procent lager dan vorig jaar, toen de iPhone 7 net was geïntroduceerd.

Dat heeft Apple aan zichzelf te danken. Door het echte topmodel, de iPhone X, een paar maanden later uit te brengen, zijn klanten afwachtend. Tot die tijd zul je een iPhone 7 nauwelijks als gebruikt model vinden en zullen er ook minder 6S-en ingeruild worden.

Van Dijk stapte anderhalf jaar geleden in de markt voor tweedehands smartphones. Hij weet uit ervaring: koop een toestel niet te snel in, maar wacht tot het prijsverschil met een nieuw model 100 euro bedraagt. „Voor een paar tientjes verschil nemen mensen niet het risico van een tweedehands toestel.”

Want risico’s zijn er. Retourpercentages van 12 procent zijn niet ongebruikelijk, aldus Van Dijk. Niet alle defecten worden bij de kwaliteitscontrole opgemerkt. Met name de accu is een zwak punt. Om die reden investeerde Forza in een robot die in vier minuten een telefoon doorlicht. Bij 70 procent moet de accu vervangen worden.

Apple ontdekt de tweedehands markt

Apple verkoopt inmiddels zelf veel oudere toestellen, zoals de iPhone 6S, 7 en de SE. Rogier van Camp van Leapp: „Apple ontdekt de markt die wij creëerden, althans in deze regio. Ze hebben nog nooit zo’n breed assortiment gehad.”

Leapp begon zes jaar geleden en is nu refurbished marktleider met 25 winkels. Het bedrijf verkoopt en verhuurt per jaar honderdduizend Apple-producten, met name laptops en iPads. Van Camp vergelijkt Apple ook al met een auto, deze keer een Mercedes: een premium product met een premium prijs. Leapp – anagram van Apple – neemt die premium uitstraling over; door de oogharen bekeken lijkt een Leapp-winkel net een Apple Store, met houten tafels en hier en daar een product.

Hoe denkt Apple over de refurbished concurrentie? Apple zelf onthoudt zich desgevraagd van commentaar. In een eerder interview met NRC zei Lisa Jackson, verantwoordelijk voor Apples milieubeleid: „Naarmate we meer telefoons zijn gaan maken, is inzamelen de grootste uitdaging van de circulaire economie.”

Het is een gezonde trend om niet altijd het nieuwste van het nieuwste te willen, vindt Van Camp van Leapp. Apple heeft er baat bij: „Wij trekken klanten die anders voor een Android-toestel gekozen zouden hebben. Nu stappen ze in met een betaalbare iPhone en geven ze geld uit aan apps, muziek en extra online opslag.”

Dat past bij Apples ambitie om meer te verdienen met diensten en minder afhankelijk te zijn van hardware – de iPhone beslaat tweederde van alle omzet (215 miljard dollar). Klanten die de Apple Store eerst voorbij liepen, komen met een refurbished toestel alsnog via de achterdeur binnen. De kans is klein dat ze ooit uit Apples gouden kooi zullen ontsnappen.