Een fijne dag voor juf, kind en pretpark

Onderwijsstaking

Een uur staken en dreigen met nog een volle dag levert het basisonderwijs al 770 miljoen op. Smaakt dat succes naar meer?

Basisschoolleraren tijdens de protestmanifestatie in het Zuiderpark. Foto Bas Czerwinski

Op de lerarenmanifestatie in het Haagse Zuiderpark valt veel mee. De zon schijnt, de opkomst is ruim twee keer zo hoog als verwacht en 770 miljoen euro van de gewenste 1,4 miljard is mogelijk al binnen. Zo’n 60.000 mensen zijn volgens de organisatie naar de manifestatie gekomen – daarmee is het, zeggen de vakbonden trots, de grootste ééndaagse lerarenstaking ooit in Nederland.

„Ik krijg er kippenvel van”, zegt Ellen Keessen, die lesgeeft aan groep 7 van basisschool Samen Een in Aalsmeer. Ze werkt al 34 jaar in het onderwijs en is bijna aan het einde van haar loopbaan. Ze staat hier „voor de mensen hierna”, samen met collega Karin van Leeuwen.

Ook op andere plekken is gedemonstreerd voor meer salaris en minder werkdruk in het basisonderwijs. In totaal kwamen zo’n 70.000 mensen op de manifestaties af, denkt de organisatie, een samenwerking tussen vakbonden, schoolbesturen en docentenactiegroep PO in Actie.

Evangelische basisschool De Rank in Arnhem is een van de weinige basisscholen die niet meededen. De stakingsoproep kwam te vroeg, vindt directeur en docent Erik Hendriksen. „Staking is een uiterst middel, we moeten eerst kijken waar de politiek concreet mee komt.”

De Rank organiseerde in plaats daarvan een eigen actie. Groep 3/4 krijgt deze donderdag een klein uurtje ‘les’ in de plaatselijke supermarkt. De leerkracht, aan een eigen tafel met schoolboeken en papieren, is druk aan het nakijken. Ze heeft geen aandacht voor de kinderen die rustig tekenen en lezen: daar is de werkdruk van de docent te hoog voor, moet het uitbeelden.

„We vinden het wel goed dat er landelijk aandacht voor gevraagd wordt”, zegt Hendriksen. „We willen solidair zijn met het totale onderwijs, zonder te staken.”

Nathan (10) en Jochem (11) uit groep 8 hebben de taak om flyers over de actie uit te delen aan buurtbewoners. Ze vinden het niet erg dat ze geen vrij hebben vandaag, zoals bijna een miljoen kinderen in Nederland. „Het is juist leuk zo’n actie, thuis verveel ik mij maar”, zegt Jochem.

Al die vrije kinderen, daar spelen commerciële partijen slim op in. Kinderpretpark Julianatoren in Apeldoorn geeft korting. Jeroen de Feijter (35) staat bij de Dino’s Tour met zijn dochter. Dat docenten staken is een goede zaak, vindt hij: „Ze komen al jaren tekort.”

Steun voor de staking is er bij de meeste ouders. Toch levert zo’n dag ook problemen op, ziet Karin van der Storm (37) uit Ulft, met haar drie dochters in Julianatoren. „Als werkende moeder vraag ik me af: hoeveel vrije uren heb ik bij een eventuele volgende staking nog over?”

Cabaretier Micha Wertheim gaf een speciale „educatieve” voorstelling in theater De Kleine Komedie in Amsterdam. Joachim Takken (10) uit Haarlem was daarbij. „Wertheim zei: ‘De leraren verdienen beter, maar ik nog beter! En als jullie erdoorheen praten begin ik gewoon overnieuw!’”

Gat van 760 miljoen

Hoe nu verder? Woensdagavond lekte uit dat de formerende partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie een half miljard euro vrijmaken voor vermindering van de werkdruk. Precies het bedrag dat de actievoerders daarvoor eisen. Maar ze eisen ook 900 miljoen voor verhoging van de salarissen. Daarvan is 270 miljoen toegezegd, door het demissionaire kabinet. Er is dus nog een ‘gat’ van 670 miljoen.

Voor de actievoerders is van belang of de bedragen structureel zijn. En waar het geld vandaan komt: Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft al een half miljard tekort op de begroting. Het antwoord op die vragen moet komen als, naar verwachting volgende week, het regeerakkoord wordt gepresenteerd.

De teneur bij de stakers in het Zuiderpark is: eerst zien, dan geloven. „Ze hebben het wel op een tactisch moment laten uitlekken”, zegt docent Ellen Keessen. „Zo van: kijk eens hoe goed wij zijn.”

Toch is 770 miljoen euro extra geen slechte oogst. Om dat bedrag los te krijgen, hoefden de basisschooldocenten niet maandenlang actie te voeren, maar legden ze slechts een dag hun werk neer – of eigenlijk één uur, tijdens de prikactie in juni – en te dreigen met een dag staken.

Dat weten de actievoerders ook. Bij een deel smaakt het succes naar meer – als het gelukt is geld voor werkdrukvermindering te krijgen, waarom dan niet voor salarisverhoging? Maar je hoort ook: het resultaat is goed, er is aandacht voor onze problemen. Het is daarom de vraag of, mocht er een nieuwe staking komen, de steun net zo breed zal zijn.