Cultuur

Interview

Interview

Ilustratie Studio NRC

Zo bouw je een carrière op in een nieuw land

Mirela Sula oprichter Global Women Network

De Albanese Mirela Sula helpt vrouwen met het opbouwen van een carrière in een nieuw land.

Voor het drijvend restaurant Sea Palace aan de Oosterdokskade in Amsterdam poseert een groepje vrouwen met veel gelach en geroep voor een foto. Ze stappen vervolgens een rondvaartboot in. Voorop loopt een kleine vrouw met onberispelijk gekapt kort haar. Haar naam is Mirela Sula. Ze is de oprichtster van het Global Woman Network en even in Nederland voor een evenement van haar organisatie.

Sula, geboren in een klein dorpje in communistisch Albanië, zet zich al jaren in voor vrouwenrechten. Ze was een van de eerste leiders van de feministische organisatie Intellectual Women en ontwikkelde zich in haar land tot geprezen journalist, schrijver, psycholoog en activist.

Vijf jaar geleden emigreerde ze naar Londen. Daar merkte ze hoe lastig het was om als nieuwkomer in een land je eigen beroep uit te oefenen. Ze besloot het ondernemerspad in te slaan en begon het Migrant Woman Magazine, een tijdschrift met interviews met ondernemende vrouwelijke migranten.

Het tijdschrift bleek een succes, en het begin van iets groters. Sula zocht de geïnterviewde vrouwen op en bracht ze met elkaar in contact. Zo ontstond een netwerk van migrantenvrouwen, die elkaar ondersteunden in het opbouwen van hun carrière.

Het aantal hoogopgeleide migranten in de Europese Unie neemt toe. Uit de jaarlijkse Global Skills Index van recruitmentbureau Hays en Oxford Economics blijkt dat 29 procent van de migranten in de EU hoogopgeleid is, een toename van 3 procent ten opzichte van vijf jaar eerder. Volgens het rapport is dit een van de belangrijkste redenen dat de druk op de mondiale arbeidsmarkt dit jaar voor het eerst sinds 2012 licht is afgenomen.

Maar hoe vind je in een nieuw land werk dat past bij jou en je opleidingsniveau? Of je nu uit Albanië of Zimbabwe komt, in de uitdagingen en kansen voor migrantenvrouwen zitten veel overeenkomsten, zegt Sula op de rondvaartboot met een glas champagne in haar hand. „Wie succesvol wil zijn en wil groeien, moet uit haar comfortzone treden. De eerste stap is eigenlijk al gezet door te emigreren.”

Als migrant voel je je een vreemde

De grootste barrières die vrouwelijke migranten volgens Sula ervaren bij het vinden van werk zijn de taal, de angst voor afwijzing en kritiek en een gebrek aan zelfvertrouwen. „Als migrant voel je je een vreemde. Het blijkt vaak lastig om te integreren op de werkvloer of daar überhaupt binnen te komen. Maar bedenk dat het een proces is. Oude culturele waarden moeten langzaam ruimte maken voor nieuwe.”

Dit geldt ook voor de nieuwe stroom vrouwelijke vluchtelingen, aldus Sula. Al merkt ze dat er onder deze groep in eerste instantie ook een andere behoefte is: „De vluchteling voelt zich vaak aangetast in haar menselijke waarden en heeft de behoefte aan een veilige omgeving om zichzelf weer te kunnen laten gelden. Die veilige omgeving willen wij graag bieden met het Global Women Network.”

Klaar om een koe te doden

Sula heeft geen concreet lesprogramma en ziet zichzelf ook niet als coach, zegt ze. Het liefst vertelt ze haar eigen verhaal, of dat van anderen, om te inspireren. Sula haalt haar mobiele telefoon tevoorschijn om een Facebookbericht te tonen. ‘Ik ben klaar om mijn koe te doden’ staat er boven de tekst. Sula licht toe: „Dat is een legende die ik vaak vertel. Die gaat over de leden van een arm gezin die heel hun leven hebben gebouwd rondom de enige koe die ze in hun bezit hebben. Hun leven verloopt moeizaam: de koe moet verzorgd worden, maar brengt niet genoeg op. Op een dag komt een spiritueel leraar in hun dorp en de dorpelingen vragen hem hoe het gezin geholpen kan worden. De man kijkt rond, loopt naar de weide waar de koe staat en steekt deze neer.”

Met dit verhaal, zegt Sula, wil ze illustreren dat we blind kunnen zijn voor hoe bepaalde verplichtingen ons meer tegenhouden dan ons tot dienst zijn. „Nadat ze hun koe zijn kwijtgeraakt, begint het gezin gewassen te verbouwen. Een jaar later hebben ze genoeg te eten en iets over om te verhandelen op de markt. De leraar had gezien dat de koe hen tegenhield.”

Wanneer de verplichting wegvalt, wordt ons brein noodgedwongen creatief, zegt Sula. Lachend: „Mijn eigen koe was mijn echtgenoot. Toen ik dat doorkreeg, besloot ik hem te verlaten. Niet veel later zat ik met twee koffers en mijn kind op het vliegtuig naar Londen.”

Heeft Sula als geslaagde vrouw niet makkelijk praten? Ook zij begon haar nieuwe bestaan in Londen met schoonmaakklusjes, vertelt ze. „De positie van migranten is kwetsbaar, maar tegelijkertijd gunstig. Ze kunnen helemaal opnieuw beginnen, de mogelijkheden liggen open.”

Ze adviseert migranten die schone lei zo snel mogelijk in te vullen met activiteiten die raken aan hun streven. „Als je toch nieuwe mensen moet ontmoeten, ga dan meteen naar plekken waar je deel van zou willen uitmaken. Durf contact te leggen. Investeer je tijd en kennis door mee te denken of vrijwilligerswerk te doen.”

Maar dat is niet haar enige advies. Door haar achtergrond als psycholoog weet Sula dat de emotionele basisbehoeften van vrouwen overal ter wereld hetzelfde zijn: liefhebben, ergens bij horen en geaccepteerd worden. „Wanneer deze behoeften niet vervuld worden, ligt depressie op de loer. Het vinden van een gemeenschap waar je bij kunt horen, maar ook bij kunt dragen creëert mogelijkheden.”

Tot slot adviseert ze nieuwkomers vooral om – cliché maar waar – niet op te geven. „Hou vol. Ook al voel je je nu nog verloren, weet dat je dapper en veerkrachtig bent. De eerste stap heb je al gezet.”