Grootste lerarenstaking ooit – maar de buit was al deels binnen

Leraren staakten donderdag massaal voor een beter loon en geld om hun werkdruk te verlagen. Ondanks extra toegezegd geld, want: „270 miljoen is slechts een fooi”.

Bas Czerwinski / ANP

Er valt veel mee op de lerarenmanifestatie in het Zuiderpark in Den Haag. De zon schijnt, de opkomst is ruim twee keer zo hoog als verwacht en 770 miljoen euro van de gewenste 1,4 miljard is mogelijk al binnen. Zo’n 60.000 mensen zijn volgens de organisatie naar de manifestatie gekomen – daarmee is het, zeggen de vakbonden trots, de grootste ééndaagse lerarenstaking ooit in Nederland.

ANP

„Ik krijg er kippenvel van”, zegt Ellen Keessen, die lesgeeft aan groep 7 van basisschool Samen Een in Aalsmeer. Ze werkt al 34 jaar in het onderwijs en is bijna aan het einde van haar loopbaan, maar ze staat hier „voor de mensen hierna”, samen met collega Karin van Leeuwen. Dit stuit hen tegen de borst: de administratieve rompslomp, dat ze alles over iedere leerling moeten vastleggen, „voornamelijk voor de Inspectie”.

Te hoge werkdruk, te weinig tijd, te weinig geld – het is er allemaal ingeslopen

„Alles wat de media over het basisonderwijs schrijven is waar”, zegt een gepensioneerde docent uit Utrecht die veertig jaar in het onderwijs werkte. „Te hoge werkdruk, te weinig tijd, te weinig geld – het is er allemaal ingeslopen.”

Boven het park cirkelen vliegtuigen met slogans van Leraren in Actie: ‘270 miljoen is slechts een fooi’. Naast het manifestatieveld staan tientallen bussen, van de bonden en de schoolbesturen, die de leerkrachten heen en weer brengen. Vakbondsleden die met het openbaar vervoer kwamen, konden hun treinkaartje declareren. Bij Den Haag Centraal was het zo druk met leerkrachten dat de wachtrij voor de bussen tot ver buiten het busstation stond.

Basisschool De Rank in Arnhem organiseerde een eigen actie: Niet staken, maar één dag les geven in de supermarkt

Hoe nu verder? Woensdagavond lekte uit dat de formerende partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie een half miljard euro vrijmaken voor vermindering van de werkdruk in het basisonderwijs. Precies het bedrag dat de actievoerders daarvoor eisen. Maar ze eisen ook 900 miljoen euro voor verhoging van de salarissen. Daarvan is 270 miljoen toegezegd, door het demissionaire kabinet. Er is dus nog een ‘gat’ van 670 miljoen.

Geen slechte oogst

Voor het PO-front, de samenwerking tussen vakbonden, schoolbesturen en leraren, is van belang of de bedragen incidenteel of structureel zijn. En waar het geld vandaan zal komen: het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW) kampt met een begrotingstekort van 500 miljoen euro. Het antwoord op die vragen moet komen als, naar verwachting volgende week, het regeerakkoord wordt gepresenteerd. Dan wordt duidelijk hoe blij de leerkrachten echt kunnen zijn.

De teneur bij de stakers in het Zuiderpark is: eerst zien, dan geloven. „Ze hebben het wel op een tactisch moment laten uitlekken”, zegt docent Ellen Keessen. „Zo van: kijk eens hoe goed wij zijn.” Veel docenten zeggen: het is niet genoeg.

Toch is 770 miljoen euro extra geen slechte oogst. Om dat bedrag los te krijgen hoefden de basisschooldocenten niet maandenlang actie te voeren, maar legden ze slechts een dag hun werk neer – of eigenlijk één uur, tijdens de prikactie in juni, en het dreigement van een dag lang staken.

Dat weten de actievoerders ook en bij een deel smaakt het succes naar meer – als het geld voor werkdrukvermindering is gelukt, waarom salarisverhoging dan niet? Maar je hoort ook: het resultaat is goed, er is aandacht voor onze problemen. Het is daarom de vraag of, mocht er een nieuwe staking komen, de steun net zo breed zal zijn.