Column

Een gelukkige leerling is de beste troost

Zap

Een dag voor de staking in het basisonderwijs stonden meerdere tv-programma’s stil bij het belang van leraren. Zo liet Dream School zien dat ook de ogenschijnlijk hopeloze leerlingen goed terecht kunnen komen.

Goed terecht gekomen in de Schilderswijk (KRO-NCRV)

Hé, dat is dezelfde! De docent die woensdag in de documentaire Goed terechtgekomen in de Schilderswijk (KRO-NCRV) een reünie organiseerde voor zijn leerlingen van twintig jaar geleden is dezelfde Eric van ’t Zelfde als de ‘rector’ Eric van ’t Zelfde in het programma Dream School: Terugblik van dinsdag. Je zou haast denken dat er in Nederland maar één onderwijzer is – nu ja, naast Juf Kiet van De kinderen van Juf Kiet.

Nu is Van ’t Zelfde niet de eerste de beste. Hij geeft advies en lezingen over onderwijsvernieuwing, schreef het boek Superschool en maakte van de tobbende scholengemeenschap Hugo de Groot in Rotterdam een uitstekend presterende school. Al eindigde dat in ruzie. Nu werkt Van ’t Zelfde in Gorinchem.

En hij werkte dus mee aan Dream School; het eerder dit jaar uitgezonden programma van de NTR waarin een groep dropouts onder leiding van Van ’t Zelfde en oud-kickbokser Lucia Rijker in drie intensieve weken terug het rechte pad op werden geduwd – onder meer door een reeks lessen van bekende Nederlanders.

Een jaar na dato was nu te zien hoe het ging met de deelnemers – ernstige tot zeer ernstige gevallen. Een van de jongeren was enkele maanden eerder overleden, wat een deken van verdriet over de reünie legde. Met de meeste anderen ging het goed en met sommige redelijk – maar we zagen ook het gesprek met het meisje dat inmiddels dakloos was. Het intense Dream School: terugblik liet zien hoe veel er te bereiken valt met ogenschijnlijk hopeloze gevallen – maar ook hoe verschrikkelijk veel energie dat kost.

De deelnemers aan de reünie in Goed terechtgekomen in de Schilderswijk (geregisseerd door Reber Dosky) leverden een unisono succesvol beeld op. In een eigenlijk veel te kleine koffietent verzamelden zich een stuk of twintig oud-leerlingen uit de eerste mentorklas van Van ’t Zelfde op het Johan de Witt College. Weinig witte mensen, veel succesvolle mensen: artsen, ondernemers, onderwijzers.

De film draaide vooral om de eigenaresse van een kledingwinkel, een onderwijzeres en een onderzoeker bij een farmaceutisch bedrijf. Die laatste bleek een supervrouw. Ze werkt ook aan een proefschrift. En ze geeft een neefje bijles. Zelfs daarmee is haar tijd nog niet op. Ze ging ook nog met een geestige oude vrouw uit de buurt naar de supermarkt – tot aan het wijnrek toe. „Doe maar gewoon een slobbertje hoor.” En haar antwoord: „Daar heeft u verstand van, ik niet.”

Je kunt Goed terechtgekomen in de Schilderswijk een gebrek aan evenwicht verwijten, omdat er alleen succesverhalen in voorkomen. Maar de film zit subtieler in elkaar. Van ’t Zelfde vertelt sipjes over hoe hij twintig jaar geleden hoopvol was, maar hoe hij nu ‘zijn hart vasthoudt’ voor de toekomst. Hij zit erbij als een man van 45 die bang is om tot stilstand te komen. En die een opsteker nodig had om de volgende twintig jaar onderwijsidealisme te beginnen. Daarom moest hij zijn oud-leerlingen even zien. Wat dat betreft zijn tienduizenden van zijn stakende collega’s hetzelfde als Van ’t Zelfde: een gelukkige leerling is de beste troost.

Dat bleek tegelijkertijd op NPO1, waar Pauw de originaliteitsprijs kreeg door niet alleen televisiemaker Tim den Besten de lof van zijn vroegere juf Monica te laten zingen, maar haar ook (buiten zijn medeweten) in de studio uit te nodigen. Deze plotselinge verroberttenbrinkisering van de talkshow leverde niet veel meer op dan een krankzinnige rondedans van Den Besten – maar leuk was het wel. En een mooi filmpje om terug te kijken voor al die leraren die donderdag in de herfststorm naar Den Haag trekken om hun belangen te verdedigen.