Theresa May wordt van alle kanten bedreigd

Partijcongres Conservatieven

Vergeet Boris Johnson: op het partijcongres van de Conservatieven schitterden twee andere politici. Een conservatief die zich voordoet als een 19de-eeuwse aristocraat en een liberale, lesbische oud-militair.

Theresa May terwijl ze haar speech voorbereidt. Foto Jack Hill/AFP

Spannend. Succesvol. Fantastisch. Krachtig. Win-win. Dat zijn de opgewekte termen die Boris Johnson op het partijcongres van de Tories in Manchester gebruikt om de Britse toekomst te beschrijven. Johnson gebruikte zijn toespraak als een peptalk: voor het land en voor de partij. Dat is nodig, vindt hij. „Nog nooit heb ik zoveel somberheid omtrent het Verenigd Koninkrijk waargenomen.”

Johnson verdedigde de Brexit. Hij viel, net als alle belangrijke ministers, Labourleider Jeremy Corbyn hard aan, een signaal dat de Tories de opmars van links zeer vrezen. Johnson grapte Corbyn te willen lanceren als onderdeel van een ruimtevaartprogramma.

Wat Johnson niet deed? Premier Theresa May aanvallen. „Elke lettergreep van haar toespraak in Florence steun ik”, zei hij. Voorlopig, welteverstaan. Want Johnson schetste een toekomst die verschilt van die van May. Johnson wil een korte overgangsperiode na 2019. Hij vindt dat het Verenigd Koninkrijk een concurrerende economie moet creëren door middel van vrijhandel en lage belastingen. Theresa May ziet zo’n uitholling van de verzorgingsstaat niet zitten, en snapt dat een race naar de bodem juist kwaad bloed zet bij de EU. Dus blijft Johnson boven de markt hangen, als stoorzender en als mogelijke volgende premier.

Lees ook over de rampzalige speech van Theresa May: De opeenstapeling van bizarre gebeurtenissen leidde af van de inhoud van haar toespraak. May wilde duidelijk appelleren aan jongeren en de minder rijken.

De ophef die Johnson middels interviews aanwakkerde en in zijn toespraak suste, leidt af van de werkelijke dynamiek op het Conservatieve partijcongres: een zeer grote polarisering van de partij. Wie het waagt de technische problemen van Brexit te bespreken, wordt met scepsis bekeken.

In een Brexitdebat legt Lagerhuislid Vicky Ford gedetailleerd uit dat details cruciaal zijn tijdens de onderhandelingen. Ze vertelt dat auto’s gemaakt in het VK volgens de Wereldhandelsorganisatie niet het stempel ‘Made in Britain’ verdienen: te veel buitenlandse onderdelen. Dat kan betekenen dat Britse fabrikanten straks meer importheffing moeten betalen aan de EU. „Wat een doemdenker”, zegt een man op de vierde rij.

Voor Theresa May is die houding problematisch. De Tories moeten een middenpartij met een gematigd beleid zijn om Brexit zonder kleerscheuren te laten verlopen. Ook May zal zien dat de partij in de ban zijn van een stammenstrijd tussen de rechterflank van hardliner Jacob Rees-Mogg en de centrum-liberaal Ruth Davidson. Voor hun debatten stonden partijleden uren in de rij. Zij waren de rocksterren in Manchester.