Recensie

Op de bowling- baan dromen van een beter lot

‘Pff, die Freddy Mamani ís helemaal geen architect”, zegt de professor met een wegwuivend gebaar, „hij is decorateur”. De kakelbonte zelfverzonnen bouwsels van autodidact Mamani – ‘de Gaudí van de Andes’– vallen bij academici vaker niet in de smaak. Maar de bevolking van zijn woonplaats El Alto, na La Paz de tweede stad van Bolivia, vindt zijn danspaleizen in ‘psychedelisch barokke’ stijl geweldig. Niet in de laatste plaats omdat Mamani een Indiaan is, een Aymara, en zijn succes laat zien dat je als Aymara in Bolivia wel degelijk iets kunt bereiken.

De film die regisseur Isaac Niemand over Mamani maakte, opent het negende Architectuur Film Festival Rotterdam (AFFR) dat niet alleen films uit het Westen toont, maar ook uit verre landen als India, Ethiopië, Kazachstan en Bolivia. Daarmee houdt het AFFR zijn reputatie hoog als het festival dat een onverwachte blik biedt op stad en architectuur.

Hoofdthema dit jaar, zeer actueel, is ‘City for Sale’. De film Die Stadt als Beute bijvoorbeeld laat op schrijnende wijze zien hoe weinig verweer de inwoners van een stad als Berlijn hebben tegen het grote geld. Een makelaar uit Londen kan zijn begeerte amper de baas als hij hoort dat een appartement in Berlijn een tiende kost van wat het in Londen zou kosten.

Het AFFR heeft ook een subthema: honderd jaar Oktoberrevolutie. Oprichter Jord den Hollander: „Ik bespeurde onder jonge filmmakers hernieuwde waardering voor die Sovjet-architectuur. Zij zijn minder belast met de geschiedenis van het regime en kijken onbevangen naar het streven naar moderniteit.” Zo ook naar het ‘ruimteschip’ in de stad Novgorod, zoals het theatergebouw wordt genoemd. De filmmaker zocht de nu bejaarde architect op, die niet kan begrijpen dat de inwoners van de stad een hekel hebben aan zijn gebouw. In Leipzig daarentegen spreken stedelingen juist met glansogen over hun ‘Bowlingtreff’, een door de overheid gestuurde poging de arbeiders vertier te bieden. In de oude transformatorhallen onder de stad kon je bowlen! Dat was tenminste iets leuks, iets westers, waarmee je kon ontsnappen aan de stad bovengronds. Ruim 7.000 vrijwilligers hielpen met de bouw in ruil voor een uur op de baan. Den Hollander: „Het zijn gebouwen die getuigen van een diep menselijk verlangen naar vernieuwing en verbetering van het lot – dat willen deze films vertellen.”

AFFR, 4 t/m 8/10. Inl: affr.nl