Hoeveel concessies wil Hamas doen aan Palestijns kabinet?

Palestijnse toenadering

De Palestijnse Autoriteit (Westelijke Jordaanoever) en het radicalere Hamas (Gaza) zijn deze week in overleg gegaan met elkaar.

Van links naar rechts: Hamasleider in de Gazastrook Yahya Al-Sinwar, Majed Faraj, Ismail Haniyeh en de Palestijnse premier Rami Hamdallah. Foto EPA

Na tien jaar van bittere conflicten hebben de Palestijnen deze week een nieuwe stap gezet om hun diepe onderlinge verdeeldheid te overbruggen. Onder gejuich van inwoners van de Gazastrook arriveerde de Palestijnse premier Rami Hamdallah maandag voor het eerst sinds 2014 met zijn kabinet in Gaza-Stad. Dinsdag had er een kabinetszitting plaats en werd er overlegd met vertegenwoordigers van Hamas, dat daar de macht heeft.

„De enige weg naar een eigen staat is door eenheid”, riep Hamdallah een toegestroomde menigte toe. Grote vraag is vooral welke concessies het radicale Hamas, dat de Gazastrook in 2007 gewapenderhand innam en daarna niet meer uit handen heeft gegeven, zal willen doen aan de Palestijnse Autoriteit van president Mahmoud Abbas.

Abbas bleef zelf achter op de Westelijke Jordaanoever. Maar hij verklaarde dinsdag in een interview dat er maar één regime de lakens kan uitdelen in de Gazastrook, dat van hem. Dit zou betekenen dat Hamas zijn strijdmacht van zo’n 20.000 man zou moeten ontbinden of moeten plaatsen onder gezag van Abbas en de zijnen.

Palestina trad vorige maand als lidstaat toe tot Interpol. Israël had zich eerder uitgesproken tegen het lidmaatschap en probeerde de stemming tijdens de Algemene Vergadering van de internationale politiedienst te vertragen.

Dat is voorlopig in elk geval nog een brug te ver voor Hamas, al is het de laatste weken noodgedwongen tegemoetkomender geworden. Vorige maand besloot het om het eigen bestuur in de Gazastrook te ontbinden. In ruil daarvoor worden in de Gazastrook én op de Westelijke Jordaanoever op termijn nieuwe verkiezingen gehouden. Dit compromis kwam tot stand na bemiddeling van Egypte.

Veel keus had Hamas niet meer, omdat de toestand in de Gazastrook de laatste maanden snel is verslechterd. Terwijl het gebied toch al wegkwijnde doordat het zowel aan Israëlische als Egyptische zijde was afgesloten, werd de toestand in juni dit jaar nog nijpender. Abbas weigerde voortaan de elektriciteitsrekeningen voor de Gazastrook deels te betalen en stopte ook met de betaling van de salarissen van de 60.000 door Hamas aangestelde ambtenaren.

Daardoor kregen de twee miljoen toch al zwaar beproefde inwoners van de Gazastrook het nog moeilijker dan ze het al hadden. In de zomerse hitte hadden ze vaak maar drie tot vier uur stroom per dag en de watervoorziening was al even beperkt. Werkgelegenheid was er toch al amper, terwijl zo’n 60 procent van de bevolking beneden de armoedegrens leeft. Tot overmaat van ramp kwam hun voornaamste donor, Qatar, onder zware druk van Saoedi-Arabië, de Emiraten en andere om de steun aan Gaza te staken, juist wegens de steun voor Hamas.

Wilde Hamas een volksopstand vermijden, dan moest het wel concessies doen. Volgende week pas wordt het volgens waarnemers menens wanneer het overleg tussen de Palestijnse Autoriteit en Hamas in Kairo wordt voortgezet.

Israël heeft nog niet gereageerd. Het ziet de invloed van Hamas, dat tot mei dit jaar zei Israël te willen vernietigen, graag verminderen. Maar het ziet vooral verkiezingen in de Palestijnse gebieden met zorg tegemoet. Hamas zou dan wel eens kunnen winnen van het meer gematigde Fatah van Abbas en de zijnen.

Lees ook de column van Carolien Roelants: Israël is in bezet Palestijns gebied. En blijft. Voorgoed