Cultuur

Interview

Interview

Jake Gyllenhaal als Jeff Bauman in Stronger.

‘Zullen we het over protheses hebben? Ja cool!’

Jake Gyllenhaal en Jeff Bauman

Jeff Bauman overleefde de bomaanslag op de Boston Marathon en keek een van de daders recht in de ogen. Jake Gyllenhaal speelt Bauman in ‘Stronger’.

‘Ik stond daar maar gewoon, en opeens verloor ik mijn benen en was ik een held.” Jeff Bauman herhaalt het nog maar even. Het is de kernzin uit de film Stronger en de loop die zijn leven op 15 april 2013 nam, toen er tijdens de marathon van Boston een bomaanslag plaatsvond waarbij hij beide benen verloor. Dat hij een held werd, vertelde acteur Jake Gyllenhaal samen met Bauman vorige maand tijdens het filmfestival van Toronto, kwam ook doordat Bauman aanslagpleger Tamerlan Tsarnaev recht in de ogen keek. Beide daders konden mede op grond van zijn getuigenverklaring worden opgespoord.

Stronger is gebaseerd op het gelijknamige boek dat Bauman over de gebeurtenissen schreef. Geen heroïsch verhaal over de klopjacht op de daders, zoals eerder te zien was in de film Patriots Day met Mark Wahlberg. Maar een realistisch relaas over een working class-familie, waar sport en alcohol een uitweg uit een hard bestaan bieden. En over hoe het is om van de ene op de andere dag te worden uitgeroepen tot het gezicht van ‘Boston Strong’ – de slogan waarmee de stad zich na de aanslag moed insprak.

Bauman: „Ik was bepaald niet iemand die het allemaal op orde had. Het was uit met mijn vriendin en ik stond aan de finish in de hoop haar terug te kunnen winnen. En dan gebeurt er niet alleen iets traumatisch waar je mee om moet zien te gaan. Maar dan dwingt dat trauma je ook nog eens om allerlei beslissingen over je toekomst te nemen.”

De beide mannen zitten naast elkaar aan tafel. Bauman in korte broek. Hij doet geen enkele moeite zijn beenprotheses te verdoezelen. Al laat de film zien dat dat in het begin heel anders was. „Je hebt me net met mijn benen binnen zien lopen”, zegt hij. „Dat is de strijd. De echte strijd. Daar wil ik geen doekjes om winden.”

Stronger is geen klassieke Amerikaanse catharsisfilm, over iemand die sterker uit de strijd komt. Hij geeft een genuanceerd en bij tijd en wijle ook nietsontziend portret van het leven met een handicap. Voor Bauman was dat de eigenlijke reden om aan de film mee te willen werken: „Ik haat het woord gehandicapt. Want ik wil zo graag weer normaal zijn. Maar dat is wat ik nu ben. Gehandicapt. En het is nog steeds moeilijk voor me. Ik struikel. Ik val. Van m’n bed, van de stoel. Nog steeds. Dat heldenverhaal kan me helemaal niks schelen. Maar zullen we het over protheses hebben? Ja cool!”

Humor is noodzakelijk

Gyllenhaal vertelt dat ook voor hem de film over iets anders gaat dan de aanslag: „De film heeft mij geleerd hoe moeilijk het is om ergens mee te worstelen. We denken allemaal dat we dat wel weten. Maar het is dus echt moeilijk om na een trauma door te gaan. Het is niet zo simpel om elke dag je bed uit te komen en sterk te zijn, zoals de mythe van de Amerikaanse held wil. Jeffs verhaal heeft me geconfronteerd met de vraag of ik in staat zou zijn om mee te maken en te overwinnen wat Jeff heeft meegemaakt en overwonnen. Ik weet dat nog niet zo. Maar elke keer als ik dat zeg, antwoordt Jeff: ‘Als ik het kan, dan kan jij het ook’, dus dan ben ik weer uitgepraat.”

De beide mannen zijn sinds Gyllenhaal met de film begon goede vrienden geworden, al kwam Bauman niet naar de set. Te pijnlijk: „Ik moet dit verhaal te vaak herleven. Dat heeft iets therapeutisch, maar het is vaak ook gewoon te veel.”

Gyllenhaal vertelt over de scène waarin Bauman in de film bijkomt in het ziekenhuis en hoort dat beide benen boven de knie zijn geamputeerd. Hij schrijft eerst op een blaadje Luitenant Dan, naar het personage uit Forrest Gump dat ook zonder benen verder moet, en kan dan pas een van de daders identificeren. Gyllenhaal noemt het bijna te vet voor de film, maar wel 100 procent aan de werkelijkheid ontleend. Bauman: „Zonder humor gaat het niet. Elke stap die ik zet voelt nog steeds alsof er duizend naalden in mijn benen steken. Ik hoef maar een beetje aan te komen of af te vallen, en de protheses moeten opnieuw worden afgesteld.”

Die pijn, die echte pijn, vond Gyllenhaal het lastigste om te spelen: „Je kunt als acteur bijna elke emotie wel oproepen en begrijpen. Maar fysieke pijn is het allermoeilijkste. Er is een reden waarom we pijn als eerste vergeten. Maar bij Jeff gaat dat nooit meer weg.”