Zijn VS op Cuba doelwit geluidswapen?

Diplomatieke spanningen

Ambassademedewerkers van de VS in Cuba zouden bestookt zijn met geluid. De prille dooi in de onderlinge relatie wordt zo doorkruist.

Het leest als de terugkeer van de Koude Oorlog. Amerikaanse diplomaten op het communistische Cuba lijden aan mysterieuze gezondheidsklachten, mogelijk veroorzaakt door een onbekend ‘geluidswapen’. De Amerikanen kunnen het wapen niet vinden, hebben nog niemand als dader aangewezen, maar hebben wel de helft van hun ambassadepersoneel uit Havana teruggetrokken. Bij 21 diplomaten zijn ernstige klachten vastgesteld, zoals hersenletsel en permanente schade aan het gehoor.

Onder de getroffen diplomaten is een onbekend aantal spionnen. Persbureau AP spreekt, op basis van informatie van anonieme bronnen, over een „aanval op het hart van het Amerikaanse spionnen-netwerk in Cuba.”

De kwestie begon vlak na de verkiezing van Donald Trump, werd in augustus wereldkundig en escaleert nu snel tot een nieuwe crisis in de betrekkingen tussen de twee landen. Vrijdag maakten de VS bekend personeel uit Havana terug te trekken, waardoor er voorlopig geen visa meer verstrekt worden. Amerikanen kregen het advies Cuba te mijden. Dinsdag hebben de VS vijftien Cubaanse diplomaten uitgewezen. Zij moeten binnen zeven dagen het land uit.

Na decennia van gespannen verhoudingen, haalde president Obama in 2015 de banden met Cuba weer aan. President Trump zei de detente „onmiddellijk” terug te zullen draaien. Tijdens zijn optreden bij de Verenigde Naties, eind vorig maand, herhaalde hij zijn kritiek op het „corrupte en destabiliserende regime in Cuba” en maakte duidelijk dat Amerikaanse sancties van kracht blijven totdat Raúl Castro serieus werk maakt van hervormingen.

Het is volstrekt onduidelijk of de mysterieuze ziektegevallen samenhangen met de hardere toon van een nieuwe Amerikaanse president. Eigenlijk is vrijwel alles aan deze affaire in nevelen gehuld – maar dat is het spionnen-vak nu eenmaal eigen.

Het is volstrekt onduidelijk of de mysterieuze ziektegevallen samenhangen met de hardere toon van een nieuwe Amerikaanse president.

Oorspronkelijk sprak het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken over „incidenten”, inmiddels wordt gesproken over „aanvallen”. De VS hebben niet gezegd dat de Cubanen achter die aanvallen zitten, maar verwijten het regime in Havana wel dat het zich niet houdt aan de Conventie van Wenen, die gastlanden verplicht diplomaten te beschermen. Cuba zegt niet achter de aanvallen te zitten en heeft herhaaldelijk beloofd alles te zullen doen om de kwestie op te lossen. Het State Departement sluit niet uit dat een ander land het op de ambassade in Havana heeft voorzien. Denk: Rusland.

Het Amerikaanse personeel zei ziek te zijn geworden na het horen van hoge, doordringende tonen. Ze hoorden het geluid in de ambassade, maar ook in en rond hun woningen. Ze vergeleken het geluid met te hard tsjirpende krekels. Later zeiden ook diplomaten dat ze ziek waren geworden, zonder geluid te horen.

Volgens Keith Melton, die een boek schreef over de CIA, is het mogelijk om geluid als wapen in zetten, maar passen de huidige ziekteverschijnselen niet goed bij de effecten van die wapens. Hoogfrequent geluid, zei hij in een interview met The Cipher Brief, vakblad voor veiligheidsvraagstukken, wordt gebruikt als afschrikkingswapen, bijvoorbeeld in de strijd tegen piraterij. Van laagfrequent geluid gaan mensen zich gespannen of ongemakkelijk voelen, aldus Melton, maar dat levert geen gehoorschade op

De Russen hebben volgens Melton een reputatie op dit gebied. Al in 1945 deden de Russen een houten Grootzegel van de VS cadeau aan de Amerikaanse ambassadeur in Moskou, die het presentje boven zijn bureau hing. In het houtsnijwerk zat een microfoon verstopt die op afstand door middel van micro-golven geactiveerd werd. Ook toen klaagden diplomaten over gezondheidsklachten. De apparatuur werd pas in 1952 ontdekt.