Strengere wetten? Congres overweegt juist verruiming

Wapenbezit VS

De invoering van nieuwe, ruimere wapenwetten loopt door ‘Las Vegas’ vooral vertraging op. Het recht op wapens blijft onaantastbaar.

Een journalist neemt videobeelden op van de winkel Guns & Guitars in Nevada, waar schutter Stephen Craig Paddock zijn wapens kocht. Foto AP

Het schiet maar niet op met de Hearing Protection Act, waarmee de Republikeinen de verkoop van geluiddempers voor wapens willen vereenvoudigen. Willen ze de wet in het Congres behandelen, is er weer een schietpartij en moeten ze het uitstellen.

In juni zou de wet, die volgens de Republikeinen nodig is om het gehoor van jagers te beschermen, ter tafel komen toen Congreslid Steve Scalise werd neergeschoten. Deze week zou het Huis zich dan eindelijk over de wet buigen, maar door de grote schietpartij in Vegas dreigt nu opnieuw uitstel. Ondertussen krijgt de kwestie steeds meer publieke aandacht. Tegenstanders zeggen dat geluiddempers het voor slachtoffers en politie bij een schietpartij nog moeilijker zullen maken te bepalen waar de kogelregen vandaan komt dan maandag in Vegas al het geval was.

De opzetstukken, die de knallen van handvuurwapens doffer maken of zelfs nagenoeg onhoorbaar, zijn nu niet zomaar te verkrijgen. De Hearing Protection Act zou dat veranderen: het betalen van 200 dollar belasting en een negen maanden durende achtergrondcheck, met het overleggen van pasfoto en vingerafdruk, zouden niet langer nodig zijn.

„Dit gaat over veiligheid”, zei Donald Trump jr., zoon van de president en een verwoed jager, tijdens Trumps campagne. „Het is eigenlijk een gezondheidsvraagstuk.”

De Hearing Protection Act staat momenteel bovenaan het verlanglijstje van de machtige wapenlobbyorganisatie NRA. Maar de hoofdprijs voor de organisatie zou het aannemen van nog een andere wet zijn, die het Congres eveneens binnenkort wil behandelen.

Zowel in de Senaat als in het Huis ligt een wetsvoorstel klaar voor Concealed Carry Reciprocity. Dat betekent dat alle staten elders in de VS afgegeven vergunningen om onzichtbaar een wapen te dragen, moeten erkennen. Precies zoals bij het rijbewijs, zegt de NRA; dat is ook landelijk geldig, los van waar het is verstrekt. Een onaanvaardbare en doorzichtige manier om de strenge wapenwetgeving van sommige staten uit te schakelen, zeggen tegenstanders.

Autonomie van staten

Concealed Carry Reciprocity ondermijnt het doorgaans voor Republikeinen zo belangrijke principe van de autonomie van staten. Toch tekent zich er, net als voor de geluiddemperwet, een uit Republikeinen bestaande meerderheid voor af in het Huis van Afgevaardigden. In de Senaat zijn ook stemmen van Democraten nodig, wat de zaak bemoeilijkt, al zijn niet alle Democraten tegen wapenbezit.

Maar de wapenlobby heeft een lange adem en heeft zich voldoende verzekerd van toewijding in het Congres. The Washington Post berekende dat NRA meer dan 3 miljoen dollar (2,6 miljoen euro) schonk aan de huidige leden van het Congres. Er ging geld naar 49 van de 100 senatoren en naar 258 leden van het Huis. Transparantiewaakhond Open Secrets zocht uit dat in het verkiezingsjaar 2016 Republikeinse Congreskandidaten meer dan 800.000 dollar ontvingen. Naar de Democraten ging iets meer dan 10.000 dollar.

De president zelf kreeg 30 miljoen dollar. Hij sprak, als eerste president sinds Ronald Reagan, op een NRA-conventie in april, waar hij beloofde wapenbezit ruim baan te geven. Tien dagen na Trumps aantreden zat NRA-boegbeeld Wayne LaPierre naast de president aan tafel in het Witte Huis. Sindsdien draaide Trump een maatregel terug waarmee president Obama aanschaf van een wapen wilde bemoeilijken voor mensen die bijstand ontvangen omdat ze geestelijk niet gezond zijn. Ook wil Trump de export van handvuurwapens vergemakkelijken.

Wapencultuur, en daarmee wapenverkoop, raakt in de VS steeds verder gepolitiseerd. Ten tijde van Obama groeide de productie van handvuurwapens explosief, van bijna 4 miljoen in 2007 naar bijna 10 miljoen in 2014, het laatste jaar in de overheidscijfers. Ook het aantal achtergrondchecks dat in 2017 door de FBI werd uitgevoerd voor wapenverkoop was meer dan het dubbele van dat in 2008.

Sinds Trumps overwinning valt de wapenverkoop wat terug, omdat de dreiging van strengere wetten is weggevallen. Zoals brancheblad Shooting Industry Magazine schreef: „De wat ingekrompen markt kan goeddeels worden toegeschreven aan de resultaten van het verkiezingsjaar 2016 die het van angst doordrongen klimaat en daarmee de koopimpuls wegnamen.”

Wapenbezit concentreert zich, waardoor het steeds verder samenvalt met specifieke bevolkingsgroepen en politieke achterbannen. Uit een recent rapport van onderzoeksbureau Pew blijkt dat slechts eenderde van de Amerikanen zelf een wapen bezit. Maar tweederde van die groep heeft meerdere wapens. De helft van de wapenbezitters is wit en man, en zij zijn het actiefst in de wapencultuur. Vier op de tien Republikeinen bezitten een wapen, tegen twee op de tien Democraten. Met de omhelzing van de wapenlobby bedienen de Republikeinen dus niet alleen hun geldschieters, maar ook een actief deel van hun achterban.

Sinds Trumps overwinning valt de wapenverkoop wat terug, omdat de dreiging van strengere wetten is weggevallen

Maandag, de dag na de schietpartij, waren de VS in diepe rouw gedompeld. Tegelijkertijd stegen de aandelen van de wapenfabrikanten. Na een schietpartij laait het wapendebat weer op, weten speculanten. En dat jaagt de verkoop op.