‘Nederlandse bod behoort nog steeds tot de allerbeste’

EMA-ambassadeur Wouter Bos

De Europese Commissie zette afgelopen weekend kritische kanttekeningen bij het Nederlandse bid voor het Europees geneesmiddelenbureau EMA. Lobbyist Wouter Bos denkt dat de schade wel meevalt.

Ontwerp voor het nieuwe EMA-kantoor aan de Zuidas. Foto John Gundlach/Flyingholland; beeldbewerking Dutch bid for EMA

Als het aan de medewerkers zelf ligt, verhuist het Europese Geneesmiddelenbureau (EMA) vanuit Londen naar Amsterdam. Dat meldde de Brusselse nieuwssite Politico vorige week op basis van een interne peiling. Bij veel Oost-Europese locaties zou een flink deel van het personeel juist afhaken. Goed nieuws voor Amsterdam, maar het is de vraag in hoeverre de medewerkers worden gehoord. Niet het EMA zelf, maar de EU-landen beslissen waar de instelling, die gaat over toelatingen van geneesmiddelen tot de Europese markt, na de Brexit wordt gehuisvest.

Voor 1 april 2019 zal het EMA Londen verlaten. Bestuursvoorzitter Wouter Bos, van academisch ziekenhuis VUmc, moet er als ambassadeur namens Nederland voor zorgen dat de Europese regeringsleiders in november voor Amsterdam kiezen. Bij het instituut werken 890 mensen en het zorgt jaarlijks voor 15.000 hotelovernachtingen.

In een evaluatie van de negentien aanbiedingen uit landen die het EMA graag willen huisvesten, maakte de Europese Commissie afgelopen weekend kritische opmerkingen over diverse voorstellen. Ook over het Nederlandse plan. Er staat geen informatie in over de beveiliging, onduidelijk is hoeveel plaatsen er op crèches zijn voor kinderen van EMA-personeel en het nieuwe Vivaldi-gebouw aan de Zuidas is niet op tijd klaar. Dat laatste kan zwaar wegen, omdat de Commissie schrijft dat twee verhuizingen in korte tijd niet de voorkeur hebben.

Nederland maakt wellicht al minder kans omdat wij met Europol en Eurojust al twee EU-agentschappen hebben. En dan blijkt het Nederlandse aanbod ook nog niet helemaal op orde. Baalt u daar niet van?

„Nee. Ik vind dat u wel een hele sombere weergave van de feiten geeft. De Commissie heeft op ieder aanbod wel wat aan te merken. Als je ze allemaal op een rijtje zet, hoort het Nederlandse aanbod nog steeds tot de allerbeste aanbiedingen die er liggen. Bij ons gaat de kritiek over details. Bij anderen zie je soms dat het gebouw simpelweg niet aan de eisen voldoet.”

Dat het gebouw nog niet klaar is op het moment van de verhuizing is toch geen detail?

„Nee, maar daar geldt dat andere landen dan wel op tijd hun gebouw klaar hebben, maar dat het gebouw dan nog niet klaar is voor het EMA. Het staat er wel, maar moet dan nog helemaal intern worden aangepast. Wij zijn inderdaad iets later, maar zetten een nieuw gebouw neer dat honderd procent voldoet. Dat blijkt ook uit de tussenrapportage van de Commissie waarin het EMA Amsterdam onder de beste drie gebouwen schaart.”

Waar vindt de tijdelijke huisvesting plaats als de keuze op Amsterdam valt?

„Dat kan ik nu nog niet precies zeggen, maar dat zal hooguit twee tramstops van de uiteindelijke plek zijn.”

Hoe denkt het EMA zelf over twee verhuizingen?

„Ik ben vorige week bij ze geweest. Het EMA constateert twee dingen. Ten eerste dat de kernactiviteit meteen vanaf 1 april in het nieuwe gebouw kan plaatsvinden, namelijk het organiseren van alle vergaderingen van deskundigen. Dat betekent dat de toelating van nieuwe medicijnen niet in gevaar komt. Het tweede is dat ze uitermate ingenomen zijn met het feit dat wij precies tegemoet komen aan hun eisen. Zij kunnen er prima mee leven dat de kantoorruimtes daardoor tijdelijk eerst elders worden ondergebracht.”

In hoeverre zullen de continuïteit van het EMA en de voorkeuren van de medewerkers een rol spelen bij de stemming?

„Dat is natuurlijk de hamvraag. Als medewerkers niet willen meeverhuizen dan is dat een bedreiging voor het EMA. Als een top-oncoloog niet mee wil dan kan de hele toelatingsprocedure kwetsbaar worden. Dat kan betekenen dat medicijnen niet beschikbaar komen voor patienten. Of het leidt tot schadeclaims van de industrie. Dat is een scenario waar ze ver vandaan willen blijven. Duidelijk is dat veel landen bezorgd zijn over de continuïteit. Maar bij dit soort stemmingen kunnen allerlei andere zaken een rol spelen en dan wordt het erg onvoorspelbaar.”

Dikke kans dat de vestiging van EMA politieke koehandel wordt, schreef Menno Tamminga eerder in zijn column. Lees ook: Wie wint straks die 15.000 hotelkamers?

Zijn er al landen die Nederland gaan steunen? En hoeveel zijn dat er ongeveer?

„Ja, die zijn er. Hoeveel ga ik u niet vertellen. Onderhandelen doen we niet via de krant.”

Heeft u al gehoord over coalities die worden gesmeed? Griekenland stelde voor dat de Zuid-Europese landen elkaar zouden steunen.

„Daar wordt veel over gespeculeerd, maar er is weinig over bekend. Er zijn negentien landen die een aanbod hebben gedaan, dus in iedere eventuele coalitie zitten wel landen die zelf kandidaat zijn. Die zullen niet snel geneigd zijn hun kandidatuur op te geven ten gunste van een ander.”

Zou het EMA vanuit de Europese gedachte niet naar een land moeten dat nog geen EU-agentschap heeft?

„Ik denk dat je vanuit de Europese gedachte EU-instellingen inderdaad moet spreiden, maar dat gaat met nieuwe instellingen makkelijker dan met bestaande. Als bij een bestaande instelling zoals het EMA de medewerkers niet willen meeverhuizen dan speel je met de belangen van patienten.”

Mag het publiek weten wat u verdient met uw ambassadeurschap?

„Dat mag het publiek best weten. Ik doe dit voor 4.000 euro bruto per maand. Voor maximaal vijf maanden, inclusief meerwerk. Dat is een forse reductie ten opzichte van het commercieel gangbare tarief.”