Hier krijg je direct een baan voor onbepaalde tijd

Flexcontracten

Ben je tussen de 25 en 35? Grote kans dat je op een flexcontract werkt. Er zijn werkgevers die het anders doen: zij bieden direct een baan voor onbepaalde tijd.

Illustratie Roland Blokhuizen

Het vaste contract is een heilige graal, maar voor veel beginners op de arbeidsmarkt is het ook een fata morgana. Werkten in het tweede kwartaal van 2007 iets meer dan 1,3 miljoen mensen tussen de 25 en 35 jaar op een vast contract, in diezelfde periode van dit jaar waren dat er nog maar 1,1 miljoen. Een afname van bijna 15 procent, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het aantal medewerkers in deze leeftijdscategorie met een flexibel contract steeg tegelijkertijd met meer dan de helft: van 302.000 naar 460.000 in 2017.

De economische crisis maakte het flexcontract ongekend populair. Werkgevers zagen het als een manier om risico’s en kosten te beperken. Voor (startende) werknemers zou het ook voordelig zijn: die zouden meer dan ooit op zoek zijn naar vrijheid.

Geert-Jan Waasdorp, oprichter van arbeidsmarktdatabureau Intelligence Group, vindt dat onzin. Hij besloot al zijn medewerkers, zonder uitzondering en middenin de economische crisis, een vast contract te bieden. „Onzekere tijden vragen júíst om goed personeel”, aldus Waasdorp. Bovendien merkte hij dat het gesprek over de verlenging van tijdelijke contracten onnodig veel stress voor medewerkers met zich meebracht – zouden ze aangenomen worden of niet? „Als je als werkgever het antwoord op die vraag eigenlijk al snel weet, waarom zou je dat vertrouwen dan niet uitspreken door middel van een vast contract?”

Loyaliteit

Waasdorp blijkt niet de enige die er zo over denkt. Ook het Utrechtse ingenieursbureau Movares biedt zijn duizend medewerkers sinds begin dit jaar louter vaste contracten. Medewerkers die nog onder een tijdelijk contract werkten, konden per 1 januari rekenen op een aanstelling voor onbepaalde tijd. „We willen in mensen investeren en hun talenten ontwikkelen. Dat gaat niet binnen de duur van een tijdelijk contract”, zegt directievoorzitter Sander Eijgenraam.

Ronald Dekker, arbeidseconoom van Tilburg University, zegt niet verrast te zijn door de zet van beide bedrijven. „De laatste dertig jaar zijn tijdelijke contracten als een soort verlengde proeftijd gebruikt. Terwijl: het vaste contract kost werkgevers misschien meer, het levert ze ook veel op.” Die opbrengst is niet altijd uit te drukken in financiële termen, legt Dekker uit. Loyaliteit en medewerkerstevredenheid staan bij veel bedrijven hoog in het vaandel. „Maar als je verwacht dat jouw personeel z’n best voor je doet, is het ook belangrijk vertrouwen uit te stralen.”

Het is schieten met hagel

Keert het tij nu de economische crisis op haar einde loopt? Durven bedrijven weer meer investeren in dat vertrouwen? Dekker denkt de eerstkomende periode van niet. „Sterker nog: ik denk dat het aantal flexibele contracten nog even blijft groeien. Veel bedrijven hebben een grote flexibele schil opgebouwd, met personeel dat gemakkelijk af te stoten is. Nu de crisis voorbij is, geven ze eerst het vaste personeel meer uren. Vervolgens zoeken ze werkkrachten via uitzendbureaus en pas daarna nemen ze nieuwe mensen aan.”

Volgens Dekker ligt er een bepaald gemak ten grondslag aan het uitdelen van flexibele contracten: „Vinden werkgevers een goede werknemer via een flexcontract, dan kunnen ze die altijd nog aan zich binden. Het is schieten met hagel.”

De cijfers spreken dat overigens tegen: uit onderzoek van het CBS blijkt dat het maar weinig gebeurt dat medewerkers vanuit een flexibel contract doorstromen naar een vaste aanstelling. 20 procent van de ondervraagden die in 2012 begonnen op een flexibel contract, heeft nog steeds geen vaste aanstelling. 29 procent komt rond van een uitkering.

Lees meer over hoe de crisis de arbeidsmarkt veranderde, ook voor oudere werknemers: Hoe de crisis de arbeidsmarkt veranderde

Krappe arbeidsmarkt

Waasdorp van Intelligence Group ergert zich aan de manier waarop veel werkgevers met hun personeel omgaan. „Ze weten dat veel mensen belang hechten aan een vast contract, maar bieden het niet. Tegelijkertijd schreeuwen ze moord en brand dat ze geen goed personeel kunnen vinden. If you pay peanuts, you get monkeys – zo simpel is het.” Zijn woorden worden onderstreept door de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO, waarin 47,9 procent van de 43.180 ondervraagden zegt een vast contract ‘heel belangrijk’ te vinden. Nog eens 43,2 procent vindt een vast contract ‘belangrijk’.

Deze duidelijke wens was voor Movares een van de redenen om voor een bedrijfsmodel met louter vaste aanstellingen te kiezen. „Goede ingenieurs zijn steeds schaarser en de concurrentie is groot”, aldus voorzitter Eijgenraam. Het vaste contract wordt door Movares daarom óók gebruikt om de concurrentie op een krappe arbeidsmarkt af te troeven, geeft Eijgenraam toe. „Mensen komen nu specifiek bij ons solliciteren.”

Eerder was de selectie gering. We keken wel of het beviel

Wel is de sollicitatieprocedure bij Movares een stuk strenger geworden. Eijgenraam: „Eerder was de selectie gering. We keken wel of het beviel.” Wie nu bij Movares solliciteert, kan rekenen op twee gesprekken, een aantal opdrachten en een persoonlijkheidstest. Waar eerder nog weleens iemand werd gekozen die niet helemaal de juiste opleiding of ervaring had, is dat nu uitgesloten. „We spelen op zeker.”

Dekker begrijpt dat een strengere selectie een logisch gevolg is van het uitdelen van vaste contracten, maar benadrukt dat een vast contract niet betekent dat je eeuwig aan medewerkers vast zit. „Natuurlijk kan het een keer voorkomen dat je niet tevreden bent. Dan betaal je een ontslagregeling en laat je iemand gaan. Maar je laat zo’n kleine groep het toch niet verpesten voor de meerderheid?”

Waasdorp van Intelligence Group ziet zelfs méér risico in tijdelijke contracten. „Stel dat ik na drie maanden niet tevreden ben, dan ben ik met een contract voor onbepaalde tijd goedkoper van iemand af dan met een jaarcontract.” Dekker voegt daaraan toe: „Natuurlijk loop je financieel risico, maar met flexcontracten loop je het risico dat de goede mensen weglopen in de tijd dat je ze het hardst nodig hebt. Uiteindelijk heeft iedereen baat bij zekerheid en vertrouwen.”