Column

Help, de Gouden Kalveren slaan op hol!

Peter de Bruijn

De Gouden Kalveren worden sinds twee jaar niet meer door een jury toegekend. Peter de Bruijn vraagt zich af of dat goed is voor de Nederlandse film.

Liefst zes Gouden Kalveren kreeg Martin Koolhovens Brimstone vrijdagavond bij het Gala van de Nederlandse Film – een landslide zonder precedent in de geschiedenis van de filmprijzen. Zwartboek van Paul Verhoeven moest het in 2006 nog doen met drie kalveren. Oscarwinaar Karakter van Mike van Diem had in 1997 slechts vier nominaties – Brimstone had er negen – en won alleen het Gouden Kalf voor beste film.

Het kan natuurlijk zijn dat Brimstone dusdanig ver boven die eerdere films uitstijgt, dat dat het verschil in waardering verklaart. Maar dat is niet zo. De verpletterende zegetocht van Brimstone lijkt er vooral mee te maken te hebben dat het NFF sinds twee jaar de prijzen niet meer laat toekennen door een jury, maar door collega’s uit de filmwereld, verenigd in de Dutch Academy For Film (DAFF). Daarbij geldt als lichtend voorbeeld de Amerikaanse Academy of Motion Picture Arts and Sciences, die sinds jaar en dag de Oscars toekent. Met dat nieuwe kiessysteem kan de prijzenregen ineens een moesson worden.

Toegegeven, een jurysysteem heeft ook nadelen. Jury’s kunnen onderling slaags raken, bleke compromissen sluiten of zich juist te veel laten domineren door een assertieve voorzitter. Maar een jury zorgt er meestal wel voor dat de prijzen enigszins redelijk worden verdeeld. Het ingewikkelde spel van onderling discussiëren en onderhandelen zorgt er haast automatisch voor dat de meeste films die een prijs verdienen ook een prijs krijgen.

Bij een Academy-systeem zijn dergelijke afwegingen vrijwel onmogelijk: 368 filmmakers stemden dit jaar mee voor de Kalveren. Niemand kan daarbij overzien hoe de stemmen zullen neerdalen. Wie zijn eigen stembiljet invult, kan zijn liefde weliswaar zo eerlijk mogelijk verdelen, maar daarna houdt het op. Het onderlinge debat waarbij prijzen tegen elkaar worden afgewogen ontbreekt.

Eenzijdig en onrechtvaardig

Zo hoeven tenminste geen compromissen te worden gesloten. Maar de uitslag kan wel behoorlijk eenzijdig en zelfs onrechtvaardig uitpakken. Dat weten de makers van Tonio inmiddels, de andere favoriet bij de Gouden Kalveren dit jaar. De verfilming van A.F.Th. van der Heijdens roman over het verlies van zijn zoon door regisseur Paula van der Oest is een weergaloze film. Dat zal iets met het bronmateriaal te maken hebben: iedereen die aan de film meewerkte wist dat ze met zeer persoonlijke en gevoelige materie te maken hadden. Voor iedereen moet dat een aansporing zijn geweest om juist bij deze film geen steken te laten vallen. En dat is aan Tonio af te zien. Toch moest de film genoegen nemen met slechts één mager Kalfje, in de categorie beste montage. Het slimme, effectieve scenario van Hugo Heinen was niet eens genomineerd.

Producent NL Film kreeg bij de uitreiking ook nog een neerbuigend en misplaatst schouderklopje. „Mooi om te zien”, aldus de Academy, „dat deze producenten die het métier van de commerciële film goed verstaan met sommige films ook de grenzen der pijnlijkheid durven op te zoeken.” De Academy laadt zo de verdenking op zich toch met dedain naar Tonio te hebben gekeken.

Voor de reuring is het niet slecht: een prijzengala met een heldere uitslag en heuse winners and losers. Lekker Amerikaans ook. Maar of dat ook het beste is voor de Nederlandse film valt te betwijfelen.