Column

En dan nu: een week van grote beslissingen

Dit wordt een week van grote beslissingen. Lang niet alleen voor minister van Defensie Jeanine Hennis, al wacht haar vandaag een bijna onmogelijk debat over het dodelijke ongeluk met onbetrouwbare munitie in Mali. De aanstaande coalitie had vorige week het eigenaardige geluk dat vicepremier Asscher zijn mond voorbijpraatte. Zou hij gewoon hebben gezwegen, dan was meteen de aandacht gegaan naar de precaire positie van de nieuwe coalitiepartners, zeker nadat Rutte zei dat Hennis kan aanblijven.

Eerder immers waren zij in vergelijkbare gevallen nogal uitgesproken. Vaak verwijzen deskundigen naar de Schipholbrand, waarbij de ministers Donner en Dekker in 2006 aftraden uit verantwoordelijkheid voor de dood van elf illegalen. Maar vergeet niet dat de CDA-woordvoerder in dat debat destijds Sybrand Buma was, die hun aftreden van harte steunde. „Te vaak is politieke verantwoordelijkheid afgewenteld door ‘sorry’ te zeggen”, zei hij 21 november 2006.

Pechtold eiste eveneens veelvuldig het vertrek van bewindslieden omwille van hun verantwoordelijkheid, ook voor zaken waarvan ze niets wisten. In het debat over de gesneuvelde staatssecretaris Mansveld (Milieu) vroeg hij Rutte 28 oktober 2015: „Deelt de premier de opvatting [...] dat een bewindspersoon niet alleen verantwoordelijk is voor wat hij zelf beslist, maar ook voor wat hij aantreft?”

Dus tenzij Buma en Pechtold zich meteen willen opwerpen als kanonnenvlees van de voltallige oppositie, zou ik niet weten hoe zij en Hennis zich hier nog uit redden.

Intussen moeten dezelfde Buma en Pechtold, met Rutte en Segers, het regeerakkoord afronden: volgende week, vermoedelijk maandag, mogelijk iets later, wil men het presenteren. Afspraken over portefeuilles en verdeling van ministers worden nu definitief gemaakt, en dit betekent dat ook Buma en Pechtold zelf deze week moeten laten weten of zij in de Kamer of het kabinet gaan. De keuzes van Rutte (premier) en Segers (fractievoorzitter) staan vast. Ik begrijp dat Buma zijn besluit op zijn vroegst bij de presentatie van het regeerakkoord bekendmaakt. Pechtold treedt mogelijk eind deze week al naar buiten.

CDA, D66 en ChristenUnie gaan van oppositie naar (mee)regeren, van totale vrijheid naar een ingesnoerd bestaan. In het laatste nummer van Groen, kwartaalblad van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, las ik hoe directeur Wouter Beekers toelicht waarom Thierry Baudet „ronduit racistisch is, aangezien hij „sterke soorten en verzwakte soorten” onderscheidt. De prijs van het regeren is: zoiets kan nu zomaar een enorme rel worden. Als de grote beslissingen zijn genomen, is de lol van het regeren er meestal meteen af.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.