Recensie

De tour de force van Blanchett

Arthouse

Van zijn installatie ‘Manifesto’ maakte kunstenaar Julian Rosefeldt ook een filmversie, met dertien zeer uiteenlopende rollen voor Cate Blanchett. Ze schittert.

Cate Blanchett in Manifesto.

Van zijn installatie Manifesto, die afgelopen zomer op het Holland Festival te zien was, maakte Julian Rosefeldt ook een filmversie. Het grootste verschil is dat de toeschouwer niet meer zelf kan kiezen naar welk fragment hij kijkt en hoe lang. Ook plakte Rosefeldt de dertien scènes die op monitoren te zien waren niet lukraak achter elkaar, maar monteert hij ze op vloeiende wijze door elkaar.

„Alle hedendaagse kunst is nep”, zegt een nieuwslezeres in gesprek met de weervrouw. Die stelling wordt bekrachtigd door de camera die naar achteren rijdt en onthult dat de striemende regen waarin de weervrouw staat, veroorzaakt wordt door een windmachine die water in haar gezicht blaast. De scène laat in het kort zien waar Manifesto voor staat: prikkelende statements uit kunstmanifesten worden met (soms absurdistische) humor gebracht. Waarbij zowel de nieuwsanchor als de weervrouw gespeeld wordt door Cate Blanchett. In totaal speelt zij dertien rollen, van zwerver tot huisvrouw, van kraandrijver tot onderwijzeres.

Blanchetts vermommingen gaan gepaard met verschillende accenten, haar teksten zijn citaten uit meer dan vijftig manifesten, van Marx tot Dogma. De installatie identificeerde deze citaten middels een tekstvel, de film laat ze pas bij de aftiteling zien: je weet dus niet precies wat je hoort.

Rosefeldt filmde rond Berlijn, op vaak schitterende locaties zoals een verlaten fabrieksterrein en een vuilstort. Staan deze voor het failliet van het kapitalisme, zoals Marx betoogt? Het is aan de kijker, die zelf mag bepalen of het beeld van een gebouw dat het statement „huizen moeten als gigantische machines zijn” vergezelt nou mooi of lelijk is.

In Manifesto verschuift de aandacht voor de opstandige teksten al vrij snel naar het fraaie camerawerk en de tour de force van Blanchett. Zij schittert als verveelde rockzangeres, strenge Russische choreografe en onderwijzeres die haar leerlingen de Dogmaregels laat opdreunen: „Optische filters zijn verboden.” Dit soort humor relativeert de soms wat pedante manifesten.