Recensie

De grillige golven van Stravinsky op Schier

In de door zee omsloten stilte op Schiermonnikoog valt iedere noot tijdloos op zijn plek tijdens het zesdaagse kamermuziekfestival.

Kamermuziekfestival Schiermonnikoog Foto Foppe Schut

De zee kent zijn eigen muziek, ervaart eilandbewoner Arend Maris. Wanneer hij nabij de rode vuurtoren van Schiermonnikoog uitkijkt over het strand lijken de vloedlijnen, met daartussen alles wat is aangespoeld, op notenbalken. „De zee schrijft zijn lied in het zand”, zegt Maris. Hij zoekt ook met enige regelmaat de eenzaamheid op van de Balg, de oostpunt, „waar tijd zijn betekenis verliest, en je je evengoed een eeuw terug kunt wanen”.

De zee kent geen melodie, maar enkel ritme. Die karaktertrek verbindt haar met Le Sacre du Printemps, waarmee het Internationaal Kamermuziek Festival Schiermonnikoog opent. Pianisten Florent Boffard en Claire Désert verklanken op één vleugel de grillige golven van Stravinsky’s verbeelding. Diezelfde avond wacht Désert een nieuwe krachtproef, als ze met violist Philippe Graffin en de cellist Jeroen Reuling Debussy’s La Mer speelt, in een fascinerende bewerking voor pianotrio.

Zes dagen lang zetten kamermusici op Schiermonnikoog de klok terug naar het begin van de twintigste eeuw, waarin gevoelens van ongekende mogelijkheden de wereld beheersten, maar tegelijkertijd riep de vraag waarheen dat pad zou leiden een onderliggende angst op. Die rot vanbinnen vond een uitweg in de Eerste Wereldoorlog. Die verschrikkingen gingen grotendeels voorbij aan het neutrale Nederland. Ook Schiermonnikoog merkte er weinig van. Nou ja, de gemobiliseerde soldaten namen de macht over op het eiland, dat immers behoorde tot de buitengrenzen, soms vloog er een zeppelin langs, op een zandbak strandde een Engelse onderzeeër, en voor de kust landde een watervliegtuig met Duitse officieren, die dachten bij Borkum te zijn.

Maar dat was het dan ook wel.

Elders sloeg de strijd grote kraters in de ziel. Niet alleen in de loopgraven aan het westelijk front, betoogt musicoloog Leo Samama in een lezing. Het oosten viel grotendeels uiteen. Daar werd de kaart van Europa opnieuw getekend. In concerten en lezingen wordt stilgestaan bij die periode uit de geschiedenis en de muziek die zij voortbracht.

Maar er zijn ook de jaarlijkse masterclasses van mezzo Jard van Nes, films en natuurwandelingen. Voor klassieke muziek blijkt Schiermonnikoog volmaakt: in de door zee omsloten stilte valt iedere noot tijdloos op zijn plek.