Basisonderwijs: te weinig geld voor te veel wensen

Onderwijsstaking

Schoolbesturen krijgen meer geld per leerling. Maar het verwachtingspatroon lijkt nog harder gestegen. Is dat wel reëel?

Basisscholen kunnen niet voldoen aan alle wensen van samenleving en politiek. Dat zeggen experts en bestuurders uit de sector. Ofschoon het bedrag dat het Rijk per leerling betaalt toeneemt, van 5.100 euro in 2015 naar 5.700 euro dit jaar, komen basisscholen geld tekort.

Scholen vinden dat er veel van ze wordt gevraagd, zegt Emina van den Berg van SEO Economisch Onderzoek, dat onderzoek deed naar de financiering van het basisonderwijs. „Het onderwijsstelsel moet tot de wereldtop behoren, leraren moeten academisch geschoold zijn, onderwijs moet uitgaan van het individu in plaats van de gemiddelde leerling. Allemaal niet verplicht, wel verwacht.”

Dat ouders mondiger zijn geworden, speelt ook een rol, zegt Van den Berg. „Zij willen dat het schoolgebouw in goede staat is en dat hun kinderen werken met goede apparatuur.”

Al die wensen klinken afzonderlijk redelijk, zegt Ewald van Vliet van het Haagse Lucas Onderwijs, waar vijftig basisscholen onder vallen. „Maar tel je ze bij elkaar op, dan dringt zich de vraag op: is dit verwachtingspatroon nog reëel?”

Wankel evenwicht

Vanuit financieel perspectief hebben basisscholen moeite aan de aanvullende eisen te voldoen, schreef SEO dit jaar. In het basisonderwijs is het evenwicht tussen „mensen, middelen, taken en tijd” wankel, schreef de Algemene Rekenkamer al in 2013.

Wat niet helpt, is dat het bedrag dat schoolbesturen krijgen voor ‘materiële’ kosten zoals gebouwonderhoud, schoonmaak en leermiddelen lager uitvalt dan hun werkelijke kosten, zeggen ze. Zo zijn berekeningen voor de kosten van lesmateriaal nog gebaseerd op de afschrijvingstermijnen van krijtborden, terwijl digiborden minder lang meegaan. En schoolbesturen krijgen niet altijd genoeg geld om hun gebouw te onderhouden, ziet ook de gemeente Amsterdam.

Eigenlijk zou de discussie moeten gaan over de vraag: wat verwachten we van basisscholen? „Met de huidige bekostiging kan Nederland best goed onderwijs geven”, zegt Van Vliet. „We presteren internationaal goed voor een laag bedrag. Maar als we een kenniseconomie willen blijven, dan moeten we investeren.”

Een oproep van de PO-Raad (de vereniging van schoolbesturen) om een parlementair onderzoek in te stellen naar de verhouding tussen financiering en maatschappelijke verwachtingen van het basisonderwijs, vond geen gehoor in de Tweede Kamer.

Met de huidige bekostiging kan Nederland best goed onderwijs geven. Maar als we een kenniseconomie willen blijven, dan moeten we investeren

Volgens Rinda den Besten, voorzitter van de PO-Raad, heeft het primair onderwijs niet meer geld gekregen. „De kosten zijn de afgelopen jaren veel harder gestegen dan de inkomsten. En er kwamen almaar taken bij.” Ze ziet „serieuze investeringen” als enige oplossing. „Anders moeten we de ambities fors verlagen. Dat kan ook, maar ik vind het schandalig als dat nodig zou zijn.”