Column

Week van de waarheid voor Hennis

De Haagse Stemming Vandaag is dag 201 van de formatie. Schrijf je in om deze als nieuwsbrief per mail te ontvangen.

De haperende reactie van Jeanine Hennis op het OVV-rapport verergerde de impact. Een stuk meer “ministers voor” in Rutte III. En Baudets beloofde land ligt in Rotterdam.

DEFENSIEDEBACLE: De week van de waarheid voor Defensieminister Jeanine Hennis. Morgen verdedigt ze zich in de Kamer over het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). Donderdag oordeelde de OVV dat de dood van twee Nederlandse militairen in Mali te voorkomen was geweest, een conclusie die volgens veel Kamerleden hard genoeg is om voor af te treden. En na publicatie werd de boel alleen nog maar erger door mismanagement bij Defensie, laten Emilie van Outeren en Hugo Logtenberg vandaag mooi zien in een reconstructie. Een verkeerd persbericht en een hakkelende Hennis verergerden het beeld van een arrogant departement. En terwijl Hennis dacht dat ze met vicepremier Lodewijk Asscher een reactie had afgestemd, was hij vrijdag in de media een stuk scherper dan afgesproken.


Optreden/aftreden:
Dit weekend bood Hennis de ouders van de overleden militairen alsnog excuses aan. En als ze morgen aftreedt, hoeft dat een ministerspost in het nieuwe kabinet staatsrechtelijk niet in de weg te staan, legt het NRC Commentaar vandaag uit. Maar zo kort na een aftreden terugkeren, dat kwam nooit eerder voor. Pikant is ook dat Hennis al sinds deze zomer van het OVV-rapport wist en op Prinsjesdag nog zei dat het haar zou “verbazen” als ze niet in het nieuwe kabinet zou komen. Zaterdag berichtte het AD over nóg een hoofdpijndossier. Commando’s willen Defensie aanklagen naar aanleiding van een dodelijk schietincident in Tilburg vorig jaar. Weer een incident dat tijdens Hennis’ eigen termijn als minister gebeurde.

UITSTEL: Geruisloos passeerde gisteren dag 200 van de formatie en het eind is nog niet in zicht. De onderhandelingen duren wéér langer dan gepland, hoorden wij eind vorige week van ingewijden. Volgens een nieuwe planning ontvangen de vier Kamerfracties het regeerakkoord volgende week maandagochtend, zodat het ‘s middags gepresenteerd kan worden. Dan moet de regeringsploeg nog rondkomen, dus het kabinet kan op z’n vroegst 23 oktober, na het herfstreces, op het bordes staan. Op de 23e zou de formatie precies 222 dagen geduurd hebben, een record. Dat vergeet niemand meer.

Slechts op bezoek: Als formateur moet Mark Rutte op zoek naar een stuk meer bewindspersonen dat voorheen: zijn nieuwe kabinet krijgt zestien ministers en negen staatssecretarissen. Nog ongebruikelijker is het grote aantal “ministers vóór”, dat zijn ministers met een portefeuille maar zonder eigen ministerie. Waarschijnlijk komen er ministers voor ouderen en familiezaken, voor klimaat, voor asiel en migratie en voor landbouw. Zo’n “voor-ministerschap” is allesbehalve simpel, schreven politiek redacteuren Petra de Koning en Marike Stellinga dit weekend. Oud-minister André “voor Jeugd en Gezin” Rouvoet moest een eigen ambtenaar bijvoorbeeld aan zijn aanwezigheid herinneren. En voormalige voor-bewindspersonen tippen: eis eigen geld en informatie. “Anders ben je niet meer dan een gast in een vriendelijke herberg.”


Kasvrouw:
Nog een opdracht voor de formateur: kies eens een vrouw. In het verleden zaten opvallend weinig vrouwen op cruciale posities in de ministerraad, schreef Marike Stellinga dit weekend in haar column. Op Financiën en Sociale Zaken zat nog nooit een vrouwelijke minister. En terwijl de politiek het bedrijfsleven aanspoort het percentage vrouwelijke topbestuurders te verhogen, slaagt men er juist daar steeds beter in om topvrouwen te benoemen. “Ik zou zeggen: als jullie in Den Haag dit zo belangrijk vinden, stop met anderen de les te lezen.”

BUITEN HET BINNENHOF: Rotterdam is misschien wel het spannendste strijdtoneel voor de aankomende gemeenteraadsverkiezingen. Geert Wilders wil er voor het eerst met zijn PVV meedoen. Als tegenwicht heeft oud-gediende Leefbaar Rotterdam zich verbonden aan Forum voor Democratie van Thierry Baudet. Zaterdag beklonken die twee hun samenwerking en het werd vooral een feestje van Baudet, zag Mark Lievisse Adriaanse. Baudet was eerlijk over zijn politieke ambities: “Bij de provinciale statenverkiezingen van 2019 willen we zoveel zetels halen dat de coalitie haar meerderheid in de Eerste Kamer verliest.”

WAT WIJ LEZEN: De rubriek van Tom-Jan Meeus van dit weekend, met speculaties over een motto voor het nieuwe kabinet. Makkelijk krijgt dat kabinet het niet: het eigen risico-debat van vorige week liet zien hoezeer de oppositie aan linker- én rechterzijde zich warmdraait. Het politieke midden staat steeds verder onder druk. “Zo bezien is, na deze week, het belang van Rutte III veel groter dan het belang van een willekeurig kabinet. Hier staat ook de houdbaarheid van ons stelsel op het spel, alsmede het lot van een eeuwenoude traditie.”

WAT WIJ VOLGEN: Om 15.30 uur bespreekt de vaste Kamercommissie Defensie het Mali-rapport met vertegenwoordigers van de OVV. Ongetwijfeld verzamelt men daar extra materiaal voor het debat met Hennis van morgen.

WAT WIJ LUISTEREN: De tweede editie van de nieuwe reeks Haagse Zaken-podcasts. Deze week over de machtsmachine van de VVD en de (on)zin van de eigen risico-discussie.

In een eerder versie van dit artikel stond dat het kabinet Rutte III vijftien ministers krijgt. Dat moeten er zestien zijn.