Vier scenario’s voor Jeanine Hennis

Debat Tweede Kamer

Welke politieke gevolgen krijgt een vernietigend rapport over Defensie? De Tweede Kamer debatteert daar dinsdag over.

Minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie na afloop van de wekelijkse ministerraad.Foto Bart Maat / ANP

De dood van twee militairen in Mali is aantoonbaar het gevolg is van „ernstige tekortkomingen” bij Defensie, constateerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) afgelopen week. De ernst van die conclusie kan minister Jeanine Hennis (VVD) dinsdag dwingen haar politieke verantwoordelijkheid te nemen en af te treden. Maar dat hoeft niet het einde van haar politieke loopbaan te betekenen. Vier toekomstscenario’s van Hennis:

1 Ze keert terug als minister

Jeanine Hennis kondigt in het debat met de Tweede Kamer dinsdagmiddag haar ontslag aan als (demissionair) minister van Defensie aan. Op deze manier hoeven de aanstaande coalitiepartijen CDA, D66 en ChristenUnie niet te kiezen tussen twee kwaden: de minister steunen ondanks de fouten die onder haar gezag zijn gemaakt of openlijk ruziën met de VVD. Die partij kan Hennis vervolgens nog steeds voordragen voor een nieuwe post in Rutte III. Coalitiepartners beslissen in principe niet over elkaars keuze voor bewindspersonen. Staatsrechtelijk is er ook geen belemmering, maar het verwijt van ‘partijkartel’ zal zeker klinken.

2 Ze verlaat de politiek

Hennis treedt af als minister en verlaat (voorlopig) de politiek. Haar taken worden, net als in scenario 1 en 3, overgenomen door een collega-minister, bijvoorbeeld Henk Kamp. De huidige minister van Economische Zaken was eerder een geliefd minister van Defensie. Een vertrek van Hennis betekent een nederlaag voor de VVD. Rutte verliest met haar een van zijn trouwe steunpilaren. Aangezien Edith Schippers en Melanie Schultz al hebben aangegeven Den Haag te verlaten, vertrekken deze maand alle vrouwelijke kopstukken van de VVD.

3 Ze wordt fractievoorzitter

Hennis vertrekt als minister van Defensie en kan, zeker op zo’n korte termijn, niet door de draaideur komen om weer minister te worden. Volgens de nieuwe coalitie zou dat haar ongeloofwaardig maken en het nieuwe kabinet extra kwetsbaar. De aanstaande coalitiepartners suggereren dat Hennis (nummer 2 op de VVD-lijst, gekozen met bijna 150.000 voorkeurstemmen) het beste fractievoorzitter kan worden. Voor de VVD is dat geen gunstig alternatief. Hennis is geen allrounder en geen topdebater. Bovendien is de baan voorbestemd voor huidig demissionair staatssecretaris Klaas Dijkhoff. Een onwaarschijnlijk scenario dus.

4 Ze blijft

Jeanine Hennis hoeft niet zelf te beslissen af te treden, ze kan ook de stemming van de Tweede Kamer afwachten. Zeker is dat er dan tijdens het debat een motie van wantrouwen tegen haar wordt ingediend. Of ze die overleeft, is hoogst onzeker – als het al zover komt. Daarmee is dit het meest onwaarschijnlijke scenario.

Lees ook een profiel van Hennis: De minister die het zo lang volhield