Leger meezoekers helpt de politie bij vermissing Anne Faber

Vermissing Anne Faber

De verdwijning van Anne Faber maakt veel los: talloze mensen delen berichten over haar of willen meedenken met de politie. Een duidelijke trend.

In de buurt van Paleis Soestdijk wordt gezocht naar de sinds vrijdag vermiste Anne Faber uit Utrecht. Foto ANP

Op de laatste selfie die Anne Faber (25) maakte voordat ze vrijdag verdween, vormt haar mond een ontevreden streep. Met twee vingers maakt ze een contrasterend – want optimistisch – vredesteken. Alsof ze wil uitbeelden hoe zwaar het is, fietsen in dit hondenweer, maar tegelijkertijd wil laten zien dat het nu ook weer niet zó erg is. Ze appte de foto naar haar vriend.

Sindsdien, vanaf vrijdag 19.00 uur, is er niets meer van Faber vernomen. De politie zegt met „alle scenario’s” rekening te houden. „Ze gaan van het ergste uit”, schrijft de vriend van Faber in een Facebook-bericht. Het bericht, waarin hij vraagt om tips te melden bij de politie, maakt opvallend veel los: maandagavond laat is het ruim 124.000 keer gedeeld.

Ieder jaar verdwijnen er veertigduizend mensen. De politie schat dat 98 procent van hen binnen 24 uur terecht is – het wordt niet exact bijgehouden. Voor de tien volwassenen die in 2017 verdwenen en volgens politie.nl nog altijd vermist zijn, is aanzienlijk minder aandacht dan voor Faber.

Dat is niet heel vreemd, een vermissing als die van Faber is uitzonderlijk. Een groot deel van de mensen die jaarlijks verdwijnen heeft een psychische stoornis, dementeert, of heeft signalen van onvrede over de huidige omgeving afgegeven. Die heeft de politie niet opgevangen over Faber. „Dit is niet haar normale gedrag”, zegt Ellen de Heer van politie Midden-Nederland. „Er is geen aanleiding om te denken dat ze even een weekendje weg is.”

Wie is de man bij de bushalte?

De mensen die reageren op het bericht van Fabers vriend, denken opvallend vaak actief mee met de politie. „Ik vind de uitdrukking op haar gezicht niet goed. Alsof ze bang is”, schrijft iemand. Anderen zijn hun eigen speurtocht gestart. Bij de bushalte op de selfie lijkt volgens een aantal van hen iemand te staan. Wie is dat? En zien we een fietser in de reflectie van Fabers donkergroene regenjas?

Zulke betrokkenheid komt bij vermissingen in toenemende mate voor, constateert Henk van Ess, specialist in online zoeken. Hij werkt voor het onderzoeksplatform Bellingcat, dat deze zaak met een schuin oog in de gaten houdt. „Er is een leger van zelfverklaarde meezoekers ontstaan”, constateert hij. Bij hen ziet hij een „mix van meelevendheid en sensatiezucht”. Maar er zijn zeker ook mensen bij die „de vaardigheden hebben om de politie te helpen”. Zo vond een Bellingcat-collega gegevens die aan de selfie van Anne Faber ‘hangen’ waaruit blijkt waar die genomen is.

Een soortgelijke behoefte aan meezoeken openbaarde zich in augustus toen Joey Hoffmann in Turkije verdween. De Facebook-pagina’s van zijn reisgenoten stroomden vol reacties van betrokken speurders én van mensen die hen van moord beschuldigden. Toen de 14-jarige Savannah in juni verdween, werd aan een Facebook-oproep van een betrokken meezoeker massaal gehoor gegeven: zevenhonderd mensen kwamen haar zoeken.

‘Politie zit in keurslijf’

Soms kunnen burgers iets bijdragen aan speurtochten omdat ze meer armslag hebben, zegt Van Ess. „De politie zit in een keurslijf. Ze mogen bijvoorbeeld wel een Facebook-profiel bezoeken, maar na een paar keer wordt het gezien als stelselmatig volgen. Dat mag niet zomaar.” De politie monitort reacties die op Facebook binnenkomen, maar doet pas echt iets met concrete tips, zoals een getuige die zich meldt.

Burgerparticipatie kan de politie ook op een andere manier extra werk bezorgen. Met bekenden van Faber en mensen die zich betrokken voelen, is zondag en maandag gezocht bij de plek waar ze de selfie maakte. Er waren tientallen agenten „aangehaakt” om de familie te „ondersteunen”, schrijft de politie in een nieuwsbericht. Zij moesten er onder meer voor zorgen dat er geen bewijsmateriaal vernietigd werd en dat er geen stukken werden overgeslagen. Uit eigen initiatief was de politie niet gaan zoeken. „Dat doen we alleen op basis van concrete aanwijzingen”, zegt Ellen de Heer van politie Midden-Nederland.

Lees hoe rechercheurs over hun vak denken: Rechercheren is selecteren

Een andere vraag die vaak terugkomt bij de betrokken Facebookers: waarom traceert de politie niet gewoon waar haar telefoon het laatst is gebruikt? En de camerabeelden, hoe zit het daarmee? De politie moet per geval overleggen met de officier van justitie, zegt Wieke van Enst. „Die weegt af of het uitvoeren van een privacyschendende maatregel geoorloofd is.” Er wordt gewerkt aan een wet die het opvragen van gegevens van vermisten mogelijk vergemakkelijkt. „In spannende films zijn zulke dingen simpel, maar in het echt is de wetgeving minder flexibel.”