Was het een ‘afhecht-lek’, een ‘test-lek’ of een ‘we zijn er nog’-lek?

De stelregel is: hoe meer lekken, hoe dichter bij de ontknoping. Nu ook?

Foto: ANP/Remko de Waal

Scholieren die straks verplicht naar de Nachtwacht moeten turen. Hardnekkige verkeersovertreders die een hogere boete krijgen. En een kabinet dat „definitief” uit vijfentwintig bewindslieden zal gaan bestaan. Ze waren er deze week in overvloed, lekjes uit de kabinetsformatie.

Je hebt verschillende soorten lekken in kabinetsformaties. Om te beginnen: het ‘afhecht-lek’. De partijen zijn het eens geworden over een bepaald onderwerp. Door het compromis, of delen ervan, anoniem naar buiten te brengen, creëren ze een voldongen politiek feit – er is geen weg meer terug. Bijkomend voordeel: gespeculeer in de media over het onderwerp houdt meteen op. Een voorbeeld was het lek over medische ethiek, medio augustus in het AD. Horen we sindsdien nog iemand over voltooid leven en embryoselectie?

Een ander type is het ‘test-lek’: de formerende partijen brengen een brokje nieuw beleid naar buiten om te kijken hoe het valt. De kilometerheffing voor vrachtvervoer bijvoorbeeld, waar de De Telegraaf vrijdag over schreef. Breekt de pleuris uit, dan kan er binnenskamers nog wat gesleuteld worden aan de plannen – zonder dat een van de partijen gezichtsverlies lijdt.

Deze formatie kent ook een nieuw soort lek: het ‘we zijn er nog’-lek. Aan het Binnenhof is iedereen onderhand behoorlijk chagrijnig over de eindeloze duur van de formatie. De verwachte datum voor het regeerakkoord schuift telkens weer verder naar achteren. Met een lekje laten VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zien: kijk, mensen, we zijn er nog. We zitten onze tijd in de Stadhouderskamer echt niet te verdoen. Het nieuws over een ‘bed bad brood’-deal door de NOS, een week geleden, past heel goed in deze categorie. Vooral omdat de afspraken, bij navraag, al in juli gemaakt bleken te zijn. „Ik taxeer deze als: we moeten weer eens iets naar buiten brengen”, aldus een Haagse ingewijde met ruime formatie-ervaring.

Deze nieuwe categorie betekent slecht nieuws voor ongeduldige politici en verslaggevers. De stelregel is: hoe meer lekken, hoe dichter we bij de ontknoping zijn. In het geval van ‘Rutte III’ kan het ook betekenen: het gaat nog wel even duren.