Playboy koppelde seks aan een stijlvol leven

Hugh Hefner

Playboy was een stijlgids, een imaginaire ontsnapping naar het goede leven – voor de man dan, die moest worden bevrijd uit het beknellende gezinsleven in de suburbs.

Hefner en zijn vriendin Barbi Benton worden door ‘Bunny’s’ begroet bij een bezoek aan Londen in 1970. Foto Getty Images

Het verhaal van Playboy begint even glamoureus als de tv-serie Mad Men en eindigt onverkwikkelijk bij Donald Trump. Playboy heeft het Amerikaanse leven na de Tweede Wereldoorlog helpen vormgeven, en daarmee de hele westerse samenleving – vooral als aanjager van de seksuele revolutie. Oprichter Hugh Hefner, die woensdag overleed, wilde het gezin als hoeksteen van de samenleving opblazen. Hij wilde de Amerikaanse man bevrijden uit het beklemmende familieleven in de suburbs.

Voortbouwend op het tijdschrift Esquire, waar Hefner werkte vóór hij met Playboy begon, schiep hij in 1953 een stijlgids voor de moderne man. In haar boek Playboy and the Making of the Good Life in Modern America schetst Elizabeth Fraterrigo hoe die er uitzag: de moderne man was geen brave huisvader, maar een stijlvolle vrijgezel die in de binnenstad voor zijn genot leefde. Die na het drinken van een mooie wijn, het draaien van een jazzplaat en een gesprek over Nietzsche en de Roze Periode van Picasso, seks had met een jonge vrouw die niet zeurde over kinderen of huwelijk. Mens, durf te genieten!

Lees ook onze necrologie: Eeuwig jonge playboy in satijnen pyjama

Bijzonder aan Playboy was dat cultuur een belangrijke plaats kreeg in de gepropageerde leefstijl. Schrijvers als Nabokov, Vonnegut, Murakami en Atwood publiceerden in het blad. En beroemd waren de interviews – die wel degelijk gelezen werden – met grootheden als Lennon, Sartre, Malcolm X. Lifestyle, erotiek en de schone kunsten– het blijft een uniek pakket.

Hugh Hefner was zelf een uithangbord van het goede leven. Hij liet het geld rollen, hield van feesten, was altijd omringd door mooie vrouwen. Hij doet denken aan antiheld Don Draper in de dramaserie Mad Men. Net als Hefner verkoopt Draper als moderne advertentieman een levensgevoel. Altijd stijlvol in pak; sigaret, whiskey en meisje binnen handbereik. Draper laat zijn vrouw in de suburb met de verjaardagsvisite zitten om elders plezier te gaan maken. Een vriend zegt dan: „Je bent een lul, Don Draper - Petje af!”

Natuurlijk konden meeste lezers van Playboy de dure artikelen en mooie vrouwen in het blad niet krijgen. Houd de klant begerig, is een belangrijke wet van het consumentisme. Ook was de doelgroep beperkt: de witte, heteroseksuele man uit de middenklasse. Je moest het blad ook niet te serieus nemen, zei Hefner in 1955 tegen Chicago Magazine. Playboy was slechts „een imaginaire ontsnapping naar de wereld van wijn, vrouwen en gezang”. In het eerste nummer schreef hij al: „We verwachten geen wereldproblemen op te lossen of morele waarheden te verkondigen. Als we de Amerikaanse man een beetje kunnen laten lachen en hem een beetje afleiding geven in dit angstige atoomtijdperk, hebben we ons bestaan gerechtvaardigd.”

Toch heeft zijn stijlgids invloed gehad. De grote steden worden nu bevolkt door vrijgezellen, die het kinderen krijgen zo lang mogelijk uitstellen, om lekker hard te kunnen werken, consumeren en feesten. Forever young, het credo van de babyboomers, werd door Hefner al uitgedragen. De mens als hedonistische, individualistische consument – Hefner had hem al neergezet in 1953.

Stijlvolle seks

Vooral nieuw aan Playboy was dat de anti-puritein Hefner veel foto’s van blote vrouwen plaatste – iets wat eerder was voorbehouden aan de pornografie. Hij haalde erotiek uit de smoezelige sfeer en koppelde seks aan een stijlvol leven. Seks was in de jaren vijftig nog eng, vies en een bron van schuld en schaamte. Je raakte er bovendien zwanger en getrouwd van. Hefner wilde dat seks weer een ereplaats kreeg als belangrijke menselijke drijfveer en vrije bron van genot. Daarmee stond hij aan de wieg van de seksuele revolutie.

Dienstbare vrouwen

Maar Hefner en Playboy staan ook voor een minder mooie kant van die revolutie. Vanaf het begin was Hefner duidelijk: de fantasie die hij verkocht was er voor de man. In zijn wereld mochten vrouwen werken, als winkelmeisje of stewardess, maar ze moesten altijd dienstbaar blijven aan de man.

In de jaren zeventig begonnen feministes als Gloria Steinem steeds luider te ageren tegen die seksueel dienende rol. Hefner begreep de kritiek niet. Hij had toch gestreden voor seksuele rechten, waar ook vrouwen van profiteerden? Hij stelde in Esquire in 2002: „Ik was al feminist voordat er zoiets was als feminisme.” En in de Daily News in 2010: „Vrouwen zijn gewoon seksobjecten. Als ze geen seksobjecten waren, dan was er geen nieuwe generatie. Het is de aantrekkingskracht tussen mannen en vrouwen die de wereld laat draaien. Daarom dragen ze lippenstift en korte rokjes.”

De necrologieën van donderdag over Hefner benadrukten zijn progressieve aard, hoe hij streed voor seksuele vrijheid en burgerrechten. Maar in de vervolgstukken vrijdag kwamen de slechte verhalen boven. In haar memoires schreef ex-Playmate Jill Spaulding dat Hefner condooms in de Playboy Mansion verbood. Holly Madison, ooit zijn ‘nummer-één vriendin’ schreef in haar autobiografie dat ze quaaludes, die Hefner ‘thigh openers’ noemde, aangeboden kreeg om aan orgies mee te doen. In het proces tegen de komiek Bill Cosby, een vriend van Hefner die wordt beschuldigd van verkrachting na drogering, kwam uit dat hij in de Mansion actief zou zijn geweest. De Britse tweeling Carla en Melissa Howe zeiden in 2005 tegen The Daily Mirror dat de beveiliging in de Mansion zo streng was dat het „voelde als een gevangenis”. De mannelijke bezoekers waren ‘pervers’. „Alle meisjes wilden daar weg.”

Trump op de cover

Na deze deconfiture doet Hefner niet zozeer meer denken aan Don Draper van Mad Men, als wel aan een andere beroemde womanizer: president Trump. Ook een flamboyante entrepreneur die een boegbeeld van zijn eigen merk is, en bij seksuele toenadering niet goed let op de wederzijdse instemming.

In 1990 stond Trump op de cover van Playboy. Volgens de Washington Post lazen de Duitse premier Merkel en de Japanse premier Abe het Playboy-interview om zich voor te bereiden op een ontmoeting met de president. Trump was bevriend met Hefner, hij kwam geregeld in de Playboy Mansion. Bij een zo’n gelegenheid wierp hij volgens Newsweek een blik op het zwembad vol vrouwen en zei tegen Hefner: „Moeilijk te zeggen welke vrouwen van jou zijn en welke van mij.”

Met medewerking van Janet Lie