‘Rutte III krijgt vijf ministers zonder eigen ministerie’

Naast de minister voor Ontwikkelingssamenwerking zou het gaan om een minister voor ouderen en familiezaken, klimaat, asiel en migratie, en landbouw.

Het aanstaande kabinet-Rutte III komt volgens betrokkenen met vijf ministers die geen eigen ministerie hebben. Het is voor het eerst dat een kabinet zoveel ministers voor een bepaald onderwerp telt, in tegenstelling tot de ‘ministers van’ met een eigen gebouw, begroting en ambtenaren.

Naast de minister voor Ontwikkelingssamenwerking, die de kabinetten sinds halverwege de jaren zestig bijna steeds hebben, zou het gaan om een minister voor ouderen en familiezaken, klimaat, asiel en migratie, landbouw.

Het hoge aantal ‘ministers voor’ heeft te maken met de wens van het aankomende kabinet om 16 ministers te hebben, waardoor de ChristenUnie er twee kan krijgen, het CDA en D66 allebei vier en de VVD zes. Daarnaast krijgt het kabinet naar verwachting negen staatssecretarissen: één voor de ChristenUnie, twee voor het CDA, twee voor D66 en vier voor de VVD.

Ex-topambtenaren en oud-bewindslieden wijzen er in NRC op dat je in zo’n positie lang niet vanzelfsprekend macht hebt: vanaf het begin is het opletten of je genoeg geld hebt voor je plannen en of je eigen en goede ambtenaren krijgt. „Je moet goed oppassen”, zegt Roger van Boxtel, D66-minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid in het kabinet-Kok II. „Anders ga je uiteindelijk nergens over. Dan mag je van alles aan elkaar praten, maar hoeven je collega-ministers daar niks mee te doen.”

De onderhandelingen over Rutte III duren veel langer dan een paar weken geleden de bedoeling was. Er wordt onder meer nog gesproken over migratie en de verdeling van ministersposten. Het plan is nu, zeggen ingewijden, om op maandag 9 oktober met het regeerakkoord te komen: in de ochtend zouden de vier Kamerfracties tijd krijgen om de tekst te lezen, in de middag zou het worden gepresenteerd. In een Tweede Kamerdebat zal VVD-leider Mark Rutte dan worden aangewezen als formateur. Hij zal dan gesprekken gaan voeren met kandidaat-bewindslieden. Naar verwachting staat het Rutte III in de week vanaf maandag 23 oktober op het bordes.