OM stelt onderzoek in naar euthanasie demente oudere

Levenseinde

Een arts die onzorgvuldig euthanasie verleende aan een demente oudere, riskeert strafrechtelijke vervolging wegens moord.

Het Openbaar Ministerie (OM) stelt een strafrechtelijk onderzoek in naar de euthanasie die een verpleeghuisarts in 2016 uitvoerde bij een 74-jarige, ernstig dementerende vrouw. Als het OM hierna overgaat tot vervolging van de arts zou dat de eerste keer zijn sinds de invoering van de euthanasiewet in 2002.

In 2013 deed het OM ook onderzoek naar huisarts Nico Tromp uit Tuitjenhorn, die zijn bevoegdheden te buiten zou zijn gegaan bij de stervensbegeleiding van een terminale patiënt. Hij verleende euthanasie, hoewel de patiënt daar niet om had verzocht; zo werd het een onderzoek naar moord. Dat onderzoek werd afgesloten, nadat Tromp zelfdoding pleegde.

De verpleeghuisarts wiens handelen nu wordt onderzocht, verleende euthanasie aan een vrouw die vanwege dementie wilsonbekwaam was. In zo’n geval mag een arts soms overgaan tot euthanasie, op basis van een eerder opgestelde schriftelijke wilsverklaring.

Zo’n verklaring had de vrouw inderdaad geschreven. Er stond bijvoorbeeld in dat zij nooit naar „een instelling voor demente bejaarden” wilde. Haar moeder had in zo’n instelling gezeten, en dat wilde deze vrouw niet meemaken. Uiteindelijk belandde de vrouw toch in een verpleeghuis, waar ze zeer angstig, verdrietig en onrustig was. Ze doolde soms tot diep in de nacht rond, op zoek naar haar man, die nog thuis woonde.

De regionale toetsingscommissie euthanasie, dat toetst of artsen zorgvuldig handelen bij een euthanasie, vond de schriftelijke wilsverklaring van de vrouw te onduidelijk. Ook had de vrouw wisselende signalen gegeven over haar doodswens: er waren momenten dat ze nog plezier in het leven leek te hebben. De arts, zo oordeelde de commissie, kon „niet ondubbelzinnig tot overtuiging komen dat sprake was van vrijwillig en weloverwogen verzoek”.

De arts roerde bij de uitvoering van de euthanasie bovendien zonder dat de patiënt het wist een slaapmiddel door haar koffie, om haar niet bang te maken. Toen de patiënt daarna bij het toedienen van het euthanaticum een terugtrekkende beweging leek te maken, had de arts niet door mogen gaan met de handeling, vond de toetsingscommissie. Die commissie oordeelde dat de arts ‘onzorgvuldig’ had gehandeld en stuurde de zaak door naar het OM. Dat gebeurt vaker: vorig jaar werd tien keer een euthanasie als onzorgvuldig beoordeeld (op ruim zesduizend gevallen).

In juni schreef ouderenpsychiater Boudewijn Chabot in een zeer kritisch artikel in NRC over de euthanasiepraktijk. Dementerenden zouden te makkelijk euthanasie krijgen. Hij wees daarbij ook op deze zaak. Jacob Kohnstamm, voorzitter van de toetsingscommissie, was het oneens met zijn kritiek. Hij zei: „Het idee dat we in een ‘u vraagt, wij draaien’-situatie zijn terechtgekomen, is echt onzin.”