Interview

Noa strijdt op Instagram tegen gesis en geroep

Online actie tegen straatintimidatie

‘Sexy! Sexy, where are you going?” Noa Jansma (20) was de schunnige opmerkingen van onbekende mannen op straat zo zat, dat ze een actie begon op Instagram.

@Dearcatcallers’ heet haar account op Instagram. Daar legde Noa Jansma uit Amsterdam de hele maand september haar catcallers vast, de mannen die haar nariepen en uitscholden. Zo alledaags, wilde ze tonen, is straatintimidatie. Binnen een maand had ze meer dan 19.000 volgers.

Maken veel vrouwen zulke intimidatie mee?

„Ja. Alleen weet niemand hoe ze er precies mee om moeten gaan. Het is alsof naar buiten gaan een soort vleeskeuring is. Mijn oude oppaskindje is nu 14 en zei laatst: ‘Noa, ik vind het zo cool dat je dit doet, want zelf heb ik er ook veel last van als ik over straat loop’.” Ze wordt aangesproken door mannen die net zo oud zijn als haar vader.”

Hoe kwam je op het idee om selfies met catcallers te maken?

„Veel mensen begrijpen niet hoe vaak en in welke context dit gebeurt. Ik vind het iedere keer nog steeds naar als het gebeurt, maar door mijn catcallers te tonen pak ik een beetje de macht terug. Als ik doorloop en hen negeer, is het alsof ze ermee wegkomen. En als ik er tegenin ga, zeggen ze bijvoorbeeld: ‘Zo, pittig wijffie. Ben je ook zo in bed?’ Het is een machtsspel. Ik spoor ook andere vrouwen aan hun catcallers te fotograferen en op Instagram te zetten met #dearcatcallers. Maar ik begrijp dat niet iedereen hier comfortabel mee is. Als je je niet veilig voelt, is het beter uit de situatie te stappen.”

Was je zelf niet bang voor escalatie als je die mannen fotografeert?

„In het begin wel. Ik dacht dat ze negatief zouden reageren en achterdochtig zouden worden. Maar uiteindelijk heeft geen enkele man een selfie geweigerd. Integendeel: ze kijken juist heel blij. Sommigen komen heel dichtbij en leggen een hand op mijn schouder. Dat gaat zo snel, daarna loop ik gewoon gauw weg. Soms ging ik met ze het gesprek aan om te laten zien dat het niet oké is. Maar dat soort gesprekken duurden altijd heel lang, uiteindelijk kwam ik nergens.”

Zijn er momenten waarop je vaker wordt nageroepen?

„In de zomer gebeurt het dagelijks, als je een rokje draagt of blote benen hebt. Maar ik denk niet dat méér kleding dragen je veel beschermt tegen catcalls. Laatst grapte mijn moeder dat ik niet meer lastiggevallen zou worden, omdat ik een tuinbroek en een dikke trui aan had. Ik was die dag één uur buiten en werd twee keer nageroepen.”

Denk je dat mannen door jouw project meer begrijpen waarom hun gedrag een probleem is?

„Als ik met mannelijke vrienden erover praat, zijn ze geshockeerd. Ze staan er niet bij stil dat vrouwen dit meemaken. Ook via Instagram krijg ik vaak positieve berichten van mannen die inzagen dat ze eraan meededen. Er zijn natuurlijk zoveel gradaties van hoe je iemand kunt aanspreken. Ik werd ook door mannelijke journalisten geïnterviewd en ze vroegen allemaal of catcalling niet ‘gewoon een compliment’ is. Die hebben het niet begrepen. En dan zijn er nog types die comments als ‘kankerhoer’ en ‘slet’ achterlaten, maar dat is typisch internet.”

Vind je dat mannen andere mannen vaker moeten aanspreken?

„Ik merk wel dat ze vaker naar elkaar luisteren dan naar vrouwen. Sommige mannen laten me pas met rust als bijvoorbeeld de vrienden van mijn broer hen aanspreken. Ik werd een keer samen met mijn nichtje lastiggevallen door een groepje jongens. We liepen snel de straat in en vroegen aan willekeurige mannen of ze tegen die jongens konden zeggen dat ze weg moesten. Dat werkte meteen. Terwijl mijn nichtje en ik een half uur lang probeerden om ze van ons af te schudden.”

Amsterdam wil vanaf 1 januari boetes opleggen voor nasissen, uitjoelen en schelden. Denk je dat dit helpt?

„Ik denk dat dat meer symbolisch is, want de agent moet iemand betrappen om die boete te kunnen uitdelen. Maar het initiatief is mooi.”

Ga je meer doen met dit thema?

„Misschien internationaler maken. Bijvoorbeeld dat een meisje in Parijs dit project overneemt en een maand lang selfies maakt met catcallers. Daarna een meisje in New York of India. Ik wil laten zien dat het niet per sé om mij gaat en dat straatintimidatie niet alleen hier gebeurt. Het is een universeel probleem.”