Cultuur

Interview

Interview

Burgermeester Peter Noordanus van Tilburg: „Ik wil niet geportretteerd worden als stoere sheriff.”

Foto Merlin Daleman

De burgemeester als misdaadbestrijder

Peter Noordanus burgemeester van Tilburg

Burgemeester Noordanus gaat met pensioen. Hij was het gezicht van de strijd tegen drugsbendes in het zuiden. ‘Ik wil laten zien dat we het niet accepteren.’

„Voor het knippen van toppen van wietplanten krijgen ze vijfhonderd euro per dag, als drugskoerier krijgen ze duizend euro. En op de uitkijk staan levert ook een fors bedrag op.”

De Tilburgse burgemeester Peter Noordanus (68) vertelt over een tarievenlijstje dat zou rondgaan op middelbare scholen in zijn stad. Hij heeft het gehoord tijdens gesprekken met jongeren. „Dan kun je als burgemeester toch niet anders dan daartegen optreden?”

Ruim zeven jaar was PvdA’er Noordanus burgemeester van Tilburg. Hij kwam vooral in de publiciteit als voorzitter van de Taskforce Brabant-Zeeland. Dit verbond van onder meer gemeenten, politie, justitie en Belastingdienst bestrijdt ‘ondermijnende drugscriminaliteit’ in de regio, vooral waar de onder- en bovenwereld zich vermengen.

Noordanus wordt volgend jaar zeventig en zou dan met pensioen moeten. Deze vrijdag is zijn laatste dag als burgemeester en als voorzitter van de Taskforce.

De strijd tegen de georganiseerde misdaad is een prominente taak geworden van Brabantse burgemeesters. Om de drugscriminaliteit een halt toe te roepen, besloten diverse overheden en overheidsdiensten in 2010 tot samenwerking. Een grote rol is weggelegd voor gemeenten, zegt Noordanus: „We hadden zoiets van: het moet afgelopen zijn. Dan kreeg ik een joch te spreken dat met wietzolders meer verdiende dan een Kamerlid. Dat wilde ik aanpakken.”

Hoort lobbyen daar ook bij? U vroeg vaak met Brabantse burgemeesters om geld van politiek Den Haag.

„Toen ik begon, heb ik het niet over geld gehad, want de politie wil in het hele land meer capaciteit. Maar toen zag ik dat mensen bij de opsporingsdiensten overwerkt raakten door de werkdruk in het zuiden. Dat overtuigde me ervan dat hier wel degelijk meer politiecapaciteit nodig is.”

Burgemeesters in Brabant moeten ferm optreden, vindt Noordanus. „Gewoon tot actie overgaan. Ik sluit wietpanden omdat ik wil laten zien dat we het niet accepteren. De gemeente heeft het huis van een lid van een motorclub gekocht.”

Dat huis, van iemand die verwikkeld is in een drugszaak, staat op een centrale plek in de wijk. Vrijwilligers gaan nu vanuit het huis klusjes doen voor de buurt. „Dan laat je zien: wij zijn de baas in de wijk.”

„In de criminele wereld draait alles om geld”, zegt Noordanus. In Nederland is het alleen veel moeilijker dan in Groot-Brittannië of de Verenigde Staten om criminelen geld af te pakken, vindt hij. „Het is nu veel te ingewikkeld om te bewijzen dat iemand crimineel vermogen bezit.”

17 leden van een Tilburgse drugsbende stonden op 18 september terecht voor hun betrokkenheid bij meerdere moordaanslagen en drugshandel. De hoofdverdachte kreeg 19,5 jaar cel.

Gaan grote criminelen door stroperige wetgeving te vaak vrijuit?

„Onzin. Wij pakken het hart van de criminele industrie aan. Vorige week is er nog een grote drugsbaron tot 19,5 jaar cel veroordeeld.”

Daarnaast, zegt Noordanus, worden ook kopstukken van motorclubs opgepakt. In de strijd tegen deze outlaw motorcycle gangs (OMG’s) liet Noordanus zich evenmin onbetuigd. In Tilburg sloot hij de plaats van samenkomst voor motorclub Satudarah zes weken lang. „Nu is die plek weer open. Maar we moeten ze blijven klemrijden. Wat mij betreft wordt die club zo snel mogelijk verboden. Dat soort motorclubs heeft een centrale rol in de drugscriminaliteit.”

Jan Brouwer, hoogleraar rechtswetenschap aan de Rijksuniversiteit Groningen, zette donderdag in NRC vraagtekens bij de effectiviteit van zo’n verbod. „Dan noemen ze zich niet meer de Bandidos maar de Ramdidos, en gaan ze vrolijk verder”, stelde Brouwer. Maar volgens Noordanus heeft een verbod wel nut. „Het verstoort het organiserend vermogen van zo’n motorclub. In Duitsland zie je dat een goed doortimmerd verbod wel degelijk effect heeft.”

Volgens het OM in Limburg is motorclub Bandidos een criminele organisatie die verboden moet worden. Maar zo simpel is dat niet.

Het klinkt alsof er een sheriff-ster aan uw ambtsketting hangt.

„Ik wil niet geportretteerd worden als stoere sheriff. Daar gaat het niet om. Het gaat om sociale gevolgen in onze gemeenten. We moeten optreden om te voorkomen dat bijvoorbeeld kinderen worden geworven voor de drugscriminaliteit in Brabant.”

Als een burgemeester de strijd aangaat met beroepscriminelen, heeft dat „onmiskenbaar consequenties”, zegt Noordanus. „Maar bedreigingen horen bij de rol van een meer geprofileerde burgemeester. Het is voor mij geen hoofdissue.”