Boodschappen uit het verleden in spatverse verf

Straatbeeld

In het hele land worden gevelreclames gerestaureerd, ziet Warna Oosterbaan. Ze prijzen geen product meer aan, hoogstens nostalgie.

Foto’s Warna Oosterbaan

Specialiteit in Kornuit, staat er op de muur van café Hesp aan de Amsterdamse Weesperzijde. En het kost maar negen cent per fles! Ik houd het bij een glas van dat frisse bier, maar moet er toch 2,80 euro voor betalen. Bezwaar maken doe ik niet. Dat opschrift bij Hesp is overduidelijk een voorbeeld van een betrekkelijk nieuw verschijnsel: gerestaureerde gevelreclames. Je ziet ze overal. In Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Kampen, Leeuwarden, Valkenburg. Met veel toewijding en vakmanschap worden oude opschriften op blinde muren en boven winkelpuien opnieuw ingeschilderd. Het zijn meestal liefhebbers, zoals de leden van de Werkgroep Historische Gevelreclames Amsterdam die de boodschappen van soms honderd jaar geleden te voorschijn toveren.

Op de hoek van de Nieuwe Looiersstraat en de Vijzelstraat bijvoorbeeld. De mededeling dat zich daar hét adres voor BREUKBANDEN bevindt, is niet te missen. De aardappelhandel van N.J. Bijl is er overigens ook gevestigd. Wie op zoek is naar jaloezieën en rolluiken wordt verwezen naar de Van der Helststraat nummer 1. Op een muur in de Van ’t Hofflaan wordt in sierlijke letters gemeld dat A. van Deudekom gespecialiseerd is in comestibles en grutterswaren. Zijn telefoonnummer: 52987.

In de Blasiusstraat worden we met witte kapitalen op een blauwe achtergrond gewezen op een autohandel in de Leidsestraat, waar je REO-auto’s kunt kopen. En wie er iets voor voelt dienst te nemen in het Indisch Leger kan zich melden op Looiersgracht 14. Rijksagent J. Breemer kan alle inlichtingen geven, zo meldt een flinke muurreclame op de Palmgracht.

Maar wie het nummer van Van Deudekom draait krijgt geen verbinding. Aardappelhandel Bijl is in geen velden of wegen te bekennen en voor breukbanden moet je niet op de Nieuwe Looiersstraat zijn. REO-auto’s bestaan helemaal niet, dus die dealer in de Leidsestraat zal ook wel fictie zijn. Op Looiersgracht 14 is een glashandel gevestigd, Rijksagent J. Breemer is er onbekend.

De gevelreclames zijn misleidend, maar niemand stoort zich eraan. Niemand probeert een rolluik te bestellen in de Van der Helststraat 1 en niemand daagt café Hesp voor de rechter omdat hun bier binnen veel duurder is dan buiten wordt aangekondigd. In één oogopslag zien moderne mensen tot welke categorie die reclames behoren. Ze zien het aan de typografie, ze zien het aan de spelling en ze zien het aan het feit dat geschilderde reclames in de moderne wereld hebben afgedaan. In de wirwar van tekens, lichten, opschriften en borden in de stad wordt over het lot van de muurschilderingen in een onderdeel van een seconde beslist. Historie, gerestaureerd, ongeldig. Het is maar een voorbeeld van iets wat we spelenderwijs in de urban jungle hebben verworven: een buitengewoon fijn onderscheidingsvermogen.