Tweede Kamer wil Hennis horen over vernietigend OVV-rapport

De minister van Defensie denkt zelf niet aan opstappen. “Het zou makkelijk zijn om te denken ‘na mij de zondvloed’.”

Foto Alexander Schippers/ANP

De Tweede Kamer gaat volgende week in debat over het vernietigende rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) over de vredesmissie in Mali. De raad trekt daarin harde conclusies over het mortierongeluk in het Afrikaanse land waarbij vorig jaar twee Nederlandse militairen om het leven kwamen. De politieke wens om mee te blijven doen aan internationale missies ligt mede ten grondslag aan het fatale ongeluk.

De onderzoeksraad concludeert dat “het belang van munitieveiligheid en goede medische voorzieningen ondergeschikt is geraakt aan de voortgang van de missie in Mali”. Ondanks continue bezuinigingen bij de krijgsmacht stemde Nederland in 2014 in met deelname aan de Afrikaanse missie. Eerder al waarschuwde de OVV over de omstandigheden waarin de militairen hun werk moeten doen en dat “de grenzen van veilig werken werden opgezocht”.

De conclusies van de OVV zijn bij demissionair minister Jeanine Hennis (Defensie, VVD) “hard aangekomen” zei zij donderdagmiddag. Ze onderschrijft niet alle conclusies uit het rapport. “Ja, er kunnen risico’s zijn die onvoldoende zijn onderkend, ja, er kunnen fouten gemaakt worden, maar veiligheid [van Nederlandse militairen, red.] is hier never nooit ondergeschikt gemaakt aan de politieke wens om een missie uit te voeren.”

Hennis niet voornemens op te stappen

Volgens Hennis is het niet waar “dat er ondeugdelijke mortiergranaten naar Mali zijn gestuurd die niet beproefd waren, we hebben in Afghanistan meer dan 25.000 mortieren verschoten zonder noemenswaardige problemen”.

Wel ziet ze in het rapport aanleiding om - zeker nu het ministerie besloten heeft dat de missie verlengd wordt - de medische afvoer en medische inspecties “nog eens heel goed tegen het licht te houden”. Ook deelt ze “de grote zorgen over het veiligheidsbewustzijn” van militairen.

Het is nog onduidelijke hoe zwaar de Kamer tilt aan haar politieke verantwoordelijkheid voor de dood van de twee militairen. Hennis is zelf in ieder geval niet voornemens op te stappen. “Het zou makkelijk zijn om te denken na mij de zondvloed.” Het lijkt haar “handig als ik betrokken blijf”. De vraag of dat betekent dat ze minister van Defensie blijft, beantwoordde ze met “dat weet ik niet”.

Kamer hard over rapport

“Onacceptabel”, zo noemt PVV-Kamerlid Gabriëlle Popken de opstelling van de minister tegenover persbureau ANP. “Nabestaanden verdienen duidelijkheid en een organisatie die zijn verantwoordelijkheid neemt.” Ook CDA-er Raymond Knops stelt dat er “alle reden is voor een spoedig debat over het OVV-rapport”.

Twitter avatar RaymondKnops Raymond Knops Alle reden voor spoedig debat over OVV-rapport. Defensie schoot ‘ernstig tekort’ bij dodelijk mortierongeluk Mali https://t.co/5QPKBG4pOe

VVD-Kamerlid Albert van den Bosch zegt “geschrokken” te zijn van de harde conclusies van de onderzoeksraad. “Over de kwaliteit van het materieel en de ondersteuning van onze militairen op missie mag er geen onzekerheid zijn. Ik wil snel uitleg van de minister.”

De SP wilde dat een dergelijk debat donderdagavond al zou plaatsvinden, maar daarvoor was geen meerderheid te vinden. Premier Mark Rutte liet donderdag weten nog altijd vertrouwen te hebben in Hennis. Op de vraag of ze kan aanblijven zei hij: “Ja dat vind ik zeker.”

Commandant Middendorp: munitieproblemen “te gemakkelijk”

Munitieproblemen bij Defensie worden vaak verweten aan de tekorten en jarenlange bezuinigingen, maar dat vindt commandant der strijdkrachten Tom Middendorp “te makkelijk”. Als belangrijkste militaire adviseur laat hij zich niet leiden door de politieke wens voor een missie, maar door wat er militair haalbaar is, zegt hij. En dat was en is de missie in Mali.

Middendorp trekt het zichzelf aan, maar dat de dood van twee militairen voorkomen had kunnen worden, vindt hij “een hele zware conclusie”:

“We hebben het hier over een incident met een technische oorzaak - ik ben blij dat het geen menselijk falen was. En ook de OVV kan niet eenduidig vaststellen wat nu precies de technische oorzaak was. Dit is één type munitie van de meer dan 400 wij gebruiken, en we hebben ze duizenden keren zonder problemen verschoten en in deze granaat is blijkbaar iets fout gegaan.”

Wel is duidelijk dat bij de aanschaf van de mortieren “grotere en scherpere controles” hadden moeten plaatsvinden, besluit hij.