‘Thierry Baudet en Leefbaar hebben dezelfde missie’

Joost Eerdmans, lijsttrekker Leefbaar Rotterdam

Hoe wil Leefbaar Rotterdam, in alliantie met Forum voor Democratie, de strijd aan met de PVV? ‘Ik ben niet bang voor Wilders.’

Leefbaar-lijsttrekker Joost Eerdmans bij de Skaeve Huse in Rotterdam, woningen voor overlastgevers. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

In Rotterdam is de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen al begonnen. De lijsttrekkers zijn gekozen en er is een partij die alle aandacht opeist. En dat is voorlopig niet Wilders’ PVV, die heeft aangekondigd in maart 2018 voor het eerst te gaan meedoen in Rotterdam. En ook niet Denk, de partij die tijdens de landelijke verkiezingen zoveel kiezers in Rotterdam met een migratie-achtergrond trok. Van die partij is nog niet duidelijk of ze in de Rotterdamse gemeenteraard wil.

De hoofdrol in de strijd is voorlopig voor good old Leefbaar Rotterdam.

Nadat de partij in maart 2002 naar een stembuszege werd geleid door Pim Fortuyn, is ‘Leefbaar’, zoals Rotterdammers zeggen, met horten en stoten uitgegroeid tot een dominante lokale bestuurderspartij. Op links is al een alliantie aangekondigd tegen de ‘gure’ bestuursstijl onder aanvoering van locoburgemeester en ex-LPF’er Joost Eerdmans. Leefbaar heeft zelf ook een opvallende alliantie: met het landelijke Forum voor Democratie van Kamerlid Thierry Baudet.

Forum voor Democratie lijkt onstuimig te groeien. Na een zomer ledenwerven heeft FvD nu ruim 16.000 leden, zei Baudet onlangs. Leefbaar zegt dat ze in Rotterdam rekenen op honderden leden van FvD. Zelf heeft Leefbaar Rotterdam ruim 300 leden, minder dan bijvoorbeeld de lokale VVD (750 leden) en D66 (1.300 leden). Zaterdag sluit FvD de wervingscampagne af in Rotterdam, met Leefbaar Rotterdam-lijsttrekker Eerdmans als eregast.

De vraag is wat Leefbaar Rotterdam met FvD tegenover de komst van de PVV zal zetten. Benadrukt de partij de verschillen met Wilders, als een soort ‘fatsoenlijk’ alternatief, of de overeenkomsten? Het antwoord lijkt te zijn: allebei.

De hoofdthema’s van Leefbaar en de PVV zijn hetzelfde, zegt lijsttrekker Joost Eerdmans. „We hebben altijd een rechte lijn gevaren, de lijn van Fortuyn. Dat is de bekende drietrapsraket: immigratie, integratie en veiligheid, de drie kernthema’s van Fortuyn. Met daarbinnen de vrijheid van het woord. We zijn niet flauw in onze mening. We lopen niet om taboes heen.”

Het zijn ook typische ‘Wilders-thema’s’ waarmee Leefbaar de publiciteit zoekt. Zoals het debat deze zomer over de ‘vijfde colonne’ van de Turkse Nederlanders die Erdogan steunen. Als Eerdmans de verworvenheden van het Leefbaarbeleid opsomt, komen de controleurs op de metro voorbij, hufterboetes, het stopzetten van mono-etnische subsidies, het tegenhouden van een salafistenschool.

Politieke correctheid

Wat opvalt is dat Eerdmans niet, zeker niet in eerste instantie, het Leefbaar-beleid noemt dat verbonden is met een andere kant van de partij: die van ‘we gaan daadkrachtig met de bezem door de stofnesten van de politieke correctheid’.

Die houding heeft beleid opgeleverd dat landelijk navolging heeft gekregen. Zoals de Rotterdamwet uit 2006 van Leefbaar-coryfee Marco Pastors, die het mogelijk maakt te sturen op wie in arme volkswijken komen te wonen.

Andere voorbeelden zijn de invoering van de taaleis in de bijstand, en de strenge eisen voor mensen die een bijstandsuitkering aanvragen – het beruchte verplicht papier prikken, ongeacht het opleidingsniveau. Dit soort initiatieven heeft bijgedragen aan de reputatie van Rotterdam als stad van bestuurlijke vernieuwing, zonder heilige huisjes.

Met Leefbaar is ook zaken te doen, is het idee in de stad. Ook onder niet-Leefbaar-stemmers en als je het niet met alle standpunten eens bent. In dat opzicht is Leefbaar een ‘gewone’ politieke partij.

Dat is tegelijkertijd een electoraal risico voor de partij. Besturen is compromissen sluiten, en compromissen leveren beelden op zoals van Leefbaar-wethouder Ronald Schneider die onder politiebegeleiding moest vluchten uit Hoogvliet. Hij moest daar komen uitleggen dat er twaalf statushouders kwamen wonen.

Zulke compromissen geven Wilders de mogelijkheid te schamperen dat er met Leefbaar in het stadsbestuur toch een AZC kwam. Het is in de campagne een lastige spreidstand voor de partij die is opgericht om tegen de gevestigde orde te vechten, maar na 15 jaar en twee collegeperioden zelf wortel heeft geschoten.

Noem Leefbaar alleen geen gevestigde orde, zegt Eerdmans. Al is het natuurlijk niet meer zo als in het begin. „Wij hebben hier speciale bijeenkomsten gehad, heeft partijoprichter Sörensen mij verteld, waarin ambtenaren moest worden opgedragen om samen te werken met Leefbaar. Dan hebben we het over 2002.”

Leefbaar voert het integratiedebat nog altijd op stevige toon en wordt in de raad weggezet als partij die verdeeldheid zaait, als „stokebrand”. Uit dat isolement is ook eigenlijk de samenwerking met Thierry Baudet van het Forum voor Democratie geboren, zegt Eerdmans, als hij de scène schetst bij de herdenking van de moord op Pim Fortuyn dit jaar.

Het voelde als je eigen bruiloft

„We stonden op 6 mei voor dat beeld, met honderden mensen, en ik zag daar mensen als Leon de Winter, Ebru Umar, Thierry Baudet, Wierd Duk, Martin Bosma, Simon Fortuyn. Iedereen keek elkaar aan en het was net alsof je op je eigen bruiloft was. Overal zag je mensen van wie je dacht: die denken net als ik. We zijn zo eenzaam onze strijd aan het voeren. We zijn de grootste partij in Rotterdam, maar we staan er vaak alleen voor, ook binnen de coalitie. Diezelfde strijd voert Leon de Winter in de krant, en Wierd Duk op zijn manier. Toen ik Thierry ook zag staan dacht ik: we moeten dit bij elkaar houden, we hebben dezelfde missie.”

Zo kwam de alliantie met FvD tot stand die Leefbaar begin deze zomer aankondigde. Partijstrateeg en fractievoorzitter Ronald Buijt verklaarde de alliantie met Baudet als de keuze voor werkelijke politieke invloed. Wilders heeft gezien zijn zetelaantallen weinig voor elkaar gekregen, zei Buijt. De hoop van rechts is volgens hem gevestigd op Baudet.

Toch sluit Eerdmans samenwerking met Wilders niet uit. „Ik wil met Wilders samenwerken, ik heb die hand uitgestoken, ik heb he-le-maal niets tegen Wilders, ik ben ook niet bang voor Wilders, want we voeren onze agenda hier al 15 jaar, wij kennen de stad, hij niet. Laten we samenwerken om de erfenis van Fortuyn en wat we nu bereikt hebben in Rotterdam, laten we dat gewoon koesteren.”

Toch is de beste manier om Fortuyns erfenis te koesteren misschien dat Wilders niet meedoet. Leefbaar wil namelijk de grootste partij blijven in Rotterdam. „En met Wilders erbij, kan het straks zomaar zo zijn dat een linkse partij de grootste is, en een voortrekkersrol krijgt in de formatie. Dan gaat de hele erfenis van Pim down the drain.” Er is elders meer te halen voor de PVV, denkt hij. „Er zijn andere steden die meer behoefte hebben aan een Pimmetje dan Rotterdam.”