Hardliner Schäuble verruilt Europese politiek voor Bondsdag

Wolfgang Schäuble CDU-politicus

De Duitse politieke veteraan verruilt het ministerie van Financiën voor een rol boven de partijen.

Wolfgang Schäuble (in de rolstoel) staat niet bekend om zijn tact. Foto Jonas Roosens/ANP

Als minister van Financiën was Wolfgang Schäuble afgelopen acht jaar een hoofdrolspeler in de Duitse én Europese politiek. Het Europese speelveld zal hij binnenkort verlaten, als hij wordt gekozen tot nieuwe voorzitter van de Bondsdag.

In het Duitse parlement krijgt hij dan een rol boven de partijpolitiek, als bewaker van de parlementaire regels en omgangsvormen. Daarvoor willen de gevestigde partijen een gezaghebbende en krachtige politicus hebben, vooral nu de anti-immigratiepartij AfD met de verkiezingen van zondag in het parlement is gekomen – met nogal wat onervaren politici, die bekendstaan om hun luidruchtige provocaties die soms op gespannen voet staan met de wet.

Woensdag werd bekend dat de christen-democraten de politieke veteraan Schäuble (Bondsdaglid sinds 1972) voor het voorzitterschap hebben voorgedragen. Schäuble (75) heeft volgens de CDU gezegd dat hij de post wil aanvaarden, waarover de nieuw gekozen Bondsdag op 17 oktober formeel nog moet stemmen.

De liberale FDP heeft meteen laten weten Schäubles kandidatuur te steunen en aangenomen wordt dat hij voldoende steun krijgt. Tot nu toe heeft de grootste partij altijd de voorzitter geleverd.

Niemand kan om Financiën heen

Die snel uitgesproken ondersteuning van de FDP is niet alleen een teken van waardering, voor de man die onder meer een sleutelrol speelde bij de Duitse eenwording in 1990. Het is ook eigenbelang van de liberalen. In een nieuwe regering zouden zij graag het belangrijke ministerie van Financiën voor zich opeisen, hebben ze al voor de verkiezingen laten weten.

Nu bondskanselier Angela Merkel gaat proberen om een coalitie te smeden van CDU/CSU met FDP en Groenen, geeft het vertrek van Schäuble naar de Bondsdag Merkel in de onderhandelingen een waardevol ruilobject om de FDP mee te paaien.

Onder Schäuble is het ministerie van Financiën nog belangrijker geworden dan het al was. Het wordt wel ‘het kleine Kanzleramt’ genoemd, omdat ministers die iets voor elkaar willen krijgen niet om Financiën heen kunnen.

Schäuble zelf moest kiezen of hij moest blijven hopen in een nieuw kabinet te kunnen terugkeren op Financiën, met het risico dat hij met lege handen zou komen te staan. Of nu te kiezen voor het protocollair op één na hoogste ambt van de staat – onder de president maar boven de bondskanselier. Afgelopen dagen oefenden een groeiend aantal partijgenoten, sommigen in het openbaar, druk op hem uit in het belang van het land de functie te accepteren.

Zijn harde opstellingen in onderhandelingen over de schulden van de Grieken en de euro maakten Schäuble gevreesd en gehaat in onder meer Griekenland. Om dezelfde reden is hij geliefd bij conservatieve Duitsers. Voor Merkel is hij bij debatten in de Bondsdag over Europese financiële politiek vaak onmisbaar geweest. Door zijn reputatie van onbuigzaamheid geniet Schäuble bij de rechtervleugel van CDU/CSU meer geloofwaardigheid dan Merkel zelf.

Hij staat niet bekend om zijn tact of geduld. „Hij kan een heel agressieve man zijn, die soms neerbuigend is tegen mensen die hij onbekwaam acht”, zei zijn biograaf, die Schäuble al sinds de jaren zeventig persoonlijk kent, twee jaar geleden tegen deze krant. „Zijn Europese collega’s weten vaak niet hoe ze daarmee om moeten gaan: zo’n man in een rolstoel, die ongeduldig en driftig is, en soms ook nog heel schoolmeesterachtig.” Het kan de levendigheid in de Bondsdag wellicht ten goede komen.