Column

De opkomst van clickbait-politiek

Ik zou zelf niet op het idee zijn gekomen politiek te vergelijken met selfies op Instagram. Maar nadat ik laatst een ontregelend stukje las op de website van de London School of Economics, en de afgelopen dagen de eindeloze aandacht voor dat boekje van het gesneefde VVD-Kamerlid Ybeltje Berckmoes zag, dacht ik: inderdaad, wij zijn definitief beland in het tijdperk van de clickbait-politiek.

En ik hoop dat we er nog vanaf komen – maar ik zou er niet op rekenen.

Op de site van de London School of Economics schetsen twee jonge academici hoe solide academisch onderzoek het voortaan aflegt tegen stukken die enkel worden geschreven voor provocatie en controverse.

Ze noemen het voorbeeld van Third World Quarterly, een academisch tijdschrift over internationale ontwikkeling, dat recentelijk een recordaantal clicks registreerde met een stuk waarin een Amerikaanse hoogleraar terugkeer naar het koloniale tijdperk bepleitte. Volgens de auteurs werk zonder enige wetenschappelijke waarde – „het academische equivalent van een Trump-tweet: clickbait met voetnoten”.

Het illustreert, zeggen ze, dat de academische wereld toenemend nepdebat faciliteert. Onderzoek wordt niet beoordeeld op inhoud maar alsof het selfies op Instagram zijn: het draait primair om de clicks.

Met politiek is het natuurlijk niet anders meer. Ybeltje Berckmoes was vanaf dag één een mislukt VVD-Kamerlid. Ik zeg niet dat ze alleen onzin schrijft. Maar wie aan de beroepspolitiek begint zonder enig besef van die wereld, moet misschien niet te serieus genomen worden.

Als een nieuwe vakkenvuller doet alsof hij bedrijfsleider is, zeg je later ook niet: recenseer jij onze supermarkt even.

Maar in de tijd van de clickbait-politiek telt dat allemaal niet meer: Berckmoes vertelt lekkere anekdotes, en ze hoeven niet te kloppen om te scoren, controverse is genoeg. Berckmoes heeft dit natuurlijk niet uitgevonden. In de VS bestaat het al jaren ; een beoefenaar van het genre bewoont nu het Witte Huis. Hier hadden we al Fortuyn, Wilders, Rita Verdonk en vele anderen.

En je kunt zeggen: och, Ybeltje is maar amusement. Maar het ingewikkelde aan die clickbait-politiek is dat hierdoor het zicht op échte politiek verdwijnt. Een nieuwe coalitie zit al maanden te zweten op overheidsfinanciën, kinderpardon, EU, zorg, etc. Lastig en taai – niet provocatief of controversieel: clickt geen hond op. Dus terwijl Rutte III, zeer fragiel, straks iets voor burgers gaat proberen, moet het de aandacht delen met de halffeiten van de Ybeltje-achtigen. Ooit amuseerden we ons kapot: voortaan clicken we ons kapot.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.