De Onderzoeksraad voor Veiligheid is…

De Onderzoeksraad voor Veiligheid is vernietigend in zijn oordeel over het optreden van Defensie, wat leidde tot de dood van twee Nederlandse militairen. In juli 2016 kwamen zij in Mali om tijdens een oefening met mortiergranaten. Een derde militair raakte zwaargewond. Volgens de OVV is Defensie “ernstig tekort geschoten”, zowel wat betreft de veiligheid van de granaten als de zorg voor de militairen.

De onderzoeksraad stelt zelfs dat “het belang van munitieveiligheid en goede medische voorzieningen ondergeschikt is geraakt aan de voortgang van de missie in Mali”. De politieke wens om ondanks de uitholling van de krijgsmacht toch mee te doen aan de Afrikaanse missie en de can-do-mentaliteit van de militaire leiding om dit ondanks de tekorten voor elkaar te krijgen, liggen mede ten grondslag aan het fatale ongeluk. In een eerder onderzoek schreef de OVV al dat “de grenzen van veilig werken werden opgezocht”.

De bewuste granaat bleek zwakke plekken te hebben waardoor vocht kon binnendringen en het ontstekingsmechanisme werd aangetast. Daardoor ontplofte de granaat in de lanceringsbuis, in plaats van op het doel en raakte de twee fataal.

De granaten waren in 2006, met hulp van de VS, met grote haast aangeschaft omdat ze nodig waren voor de toenmalige missie in Afghanistan. Controles in de aanschaf zijn overgeslagen, omdat werd aangenomen dat de Amerikanen alleen met veilige granaten werkten. In het koopcontract stond echter expliciet dat de Amerikanen hier niet voor instonden. “Een aankoop in den blinde”, volgens de OVV. Ook na de missie in Afghanistan zijn de mortieren nooit onderzocht, en uiteindelijk meegenomen naar Mali, waar het mis ging.

Afgelopen zomer reisde de raad, op verzoek van Defensie, naar Mali om de resterende granaten te onderzoeken. Die bleken echter spoorloos. Achteraf zei Defensie dat de rest van deze munitie al in het najaar van 2016 vernietigd was. Een nieuw teken dat het munitiebeheer van Defensie niet op orde is.

De OVV onderzocht ook de medische zorg aan de militairen. “Het door Nederland gebruikte Togolese hospitaal voor traumabehandeling voldeed niet aan de Nederlandse militaire richtlijnen.” Voor de twee omgekomen militairen maakte dat geen verschil, zij waren direct dood. Maar hun gewonde collega kreeg daardoor niet de juiste hulp.