Goed voor de economie en publiciteit, dus mag Saoedische vrouw autorijden

De hervormingsgezinde prins Mohammed bin Salman (32) wil Saoedi-Arabië minder afhankelijk maken van de olie. In dat licht moet het besluit worden gezien dat vrouwen volgend jaar mogen autorijden.

Voor veel Saoedische vrouwen was het al lang een bron van diepe ergernis: bij elk ritje in eigen land waren ze aangewezen op een mannelijke chauffeur. Het besluit van koning Salman dinsdag om vanaf juni 2018 een eind aan deze vernederende praktijk te maken werd dan ook met vreugde begroet.

Wel dook meteen de vraag op of de vrouwen dan ook in niqaab moesten chaufferen. Op twitter doken er direct plaatjes op van met hoezen ingepakte auto’s met een paar kijkgaatjes.

Het besluit kwam niet helemaal uit de lucht vallen. Er waren de laatste tijd al meer aanwijzingen geweest dat er een andere wind waait in het voorheen zo aartsconservatieve koninkrijk. Voor het eerst, bijvoorbeeld, mochten vrouwen afgelopen weekend de viering van de nationale feestdag meemaken in het stadion van Riad, gewoonlijk het domein van louter mannen.

In een hoofdstraat liet de politie bovendien toe dat mannen én vrouwen naderhand dansten op popmuziek, bij het geflikker van groene lichten, de kleur van de nationale vlag. Een ongekend schouwspel in een land waar mannen en vrouwen altijd strikt van elkaar gescheiden worden gehouden.

Nationaal Transformatie Plan

Velen schrijven de vernieuwingen toe aan de onlangs tot kroonprins verheven Mohammed bin Salman (32), die zijn 81-jarige vader in ijltempo een groot deel van het landsbestuur uit handen heeft genomen. De kroonprins wil zijn land grondig hervormen en heeft daartoe vorig jaar een ambitieus plan gelanceerd om zijn land minder afhankelijk te maken van de olie, het Nationaal Transformatie Plan. Dit voorziet onder meer in de privatisering van staatsbedrijven, ook van een deel van Aramco, het reusachtig staatsoliebedrijf.

Zo’n drastische hervorming van de Saoedische economie is ook dringend nodig als gevolg van de lage olieprijzen van het moment. De regering heeft zich daardoor al genoopt gezien fors te bezuinigen op haar uitgaven en tegelijkertijd zijn de financiële reserves geslonken. De hoop van de kroonprins is vooral dat de particuliere sector meer van de grond zal komen en dat Saoediërs, die eraan gewend waren geraakt dat de staat alles voor hen deed, zelf ondernemender worden.

Lees ook dit korte interview met de Saoedische Khadija Alsheikh: ‘Mijn moeder, mijn vader en ik geloofden het nieuws niet’

Intussen heeft de kroonprins het zichzelf niet makkelijker gemaakt door zijn land te verstrikken in twee lastige buitenlandse conflicten. Zijn verwachting dat hij met een eenvoudige militaire interventie de shi’itische Houthi’s in het buurland Jemen zou kunnen verdrijven uit de hoofdstad Sana’a is volkomen misplaatst gebleken. Niets wijst erop dat deze verwoestende oorlog, die handen vol geld kost, snel voorbij zal zijn. Mede hierdoor is Saoedi-Arabië volgens het gezaghebbende SIPRI uitgegroeid tot de derde wapenimporteur ter wereld.

Confrontatie met Qatar

Ook de keiharde confrontatie met de kleinere maar schatrijke buurstaat Qatar pakt niet goed uit. Volgens Riad, gesteund door een handjevol bondgenoten, steunt Qatar terroristen, onderhoudt het te nauwe banden met Iran en heeft het via Al Jazeera een negatieve invloed op de Saoedische bevolking. Maar Qatar geeft geen krimp en heeft wereldwijd meer sympathie gewekt dan Saoedi-Arabië.

Het autorijbesluit kan niet los worden gezien van de economische plannen van de regering. ,,Dit is de juiste tijd om het juiste te doen”, verklaarde prins Khaled bin Salman, een andere zoon van de koning, die als ambassadeur in Washington het besluit van zijn vader dinsdag toelichtte. Uitdrukkelijk zei hij erbij dat het besluit evenveel met economische als sociale hervormingen had te maken.

Hij doelde daarbij op het feit dat veel vrouwen die buitenshuis werken – waarvoor ze overigens nog altijd toestemming van een mannelijke ‘voogd’ nodig hebben - een groot deel van hun inkomen kwijt zijn aan het inschakelen van chauffeurs om hen naar hun kantoor te brengen. Al ondervangen sommige vrouwen dit door gezamenlijk een Uber-taxi te charteren.

Een prettige bijkomstigheid voor de Saoedische leiders is dat ze met het autorijbesluit eindelijk weer eens positieve publiciteit genereren. In dat opzicht hebben de Saoediërs zichzelf de laatste jaren niet verwend. Ook op dat vlak was Qatar de Saoediërs de afgelopen jaren ver voor.

Het is dan ook geen toeval dat de Financial Times eerder deze maand berichtte dat Saoedi-Arabië een pr-offensiefje voorbereidt. In Londen, Berlijn, Parijs en Moskou zouden er, mogelijk al deze maand, nieuwe ‘public relations hubs’ worden opgezet, die moeten proberen de internationale perceptie” van het koninkrijk op te poetsen. Het autorijbesluit is daarbij een bescheiden begin.