Petry verlaat AfD en laat in midden of ze nieuwe partij sticht

Partijvoorzitter stapt op nadat ze geïsoleerd raakte door haar pleidooi voor een gematigde koers.

Foto Fabrizio Bensch/Reuters

De onrust in de Duitse anti-immigratiepartij AfD houdt aan. Frauke Petry, de vrouw die lange tijd het gezicht van de partij was, maakte dinsdag bekend dat ze de AfD zal verlaten. Formeel was Petry (42) nog wel voorzitter, maar al zeker sinds april was duidelijk dat ze geïsoleerd was geraakt.

Haar pleidooi om enkele radicaal-rechtse bestuurders uit de partij te zetten, zoals de chef van de afdeling-Thüringen, Björn Höcke, stuitte dit voorjaar op veel verzet. In haar plaats wees het partijcongres de politieke veteraan Alexander Gauland en de politieke nieuwkomer Alice Weidel aan om de campagne voor de bondsdagverkiezingen van afgelopen zondag te leiden. De partij kreeg 12,6 procent van de stemmen, waarmee ze in grootte de derde partij in het Duitse parlement is geworden.

Ook de man van Petry, Marcus Pretzell, leider van de AfD in het deelstaatparlement van Noordrijn-Westfalen, keert de partij de rug toe. Maar het lijkt er voorlopig niet op dat veel volksvertegenwoordigers van de AfD het echtpaar volgen. Op de eerste bijeenkomst van de AfD-fractie in de Bondsdag na de verkiezingen, verschenen dinsdag in elk geval alle 93 leden, alleen Petry ontbrak. Zij zal als eenling in het parlement blijven.

Maandag had Petry haar medebestuurders al volkomen verrast met de mededeling dat ze geen deel zou uitmaken van de AfD-fractie. Later op de dag zeiden diverse prominente AfD-ers dat ze dan ook haar voorzitterschap en lidmaatschap van de partij moest opgeven. Hoewel Petry daaraan dinsdag gehoor gaf, zei ze niet wanneer ze uit de partij zou treden.

Onduidelijk is nog of Petry en Pretzell een nieuwe partij oprichten. Binnen de AfD bestaat al een groep relatief gematigde leden, de Alternative Mitte geheten. Maar die lijkt niet met Petry te vertrekken. Wel splitste zich maandag een groep af van de AfD-fractie in het deelstaatparlement van Mecklenburg-Vorpommern.

Petry werd in 2015 voorzitter van de AfD, nadat zij en enkele medestanders toenmalig leider Bern Lucke hadden afgezet omdat hij te gematigd zou zijn. Petry stond een hardere lijn voor, met name in kritiek op Merkels vluchtelingenbeleid. Later bleek de partij echter snel te radicaliseren, en zich niet altijd duidelijk af te grenzen van anti-islambeweging Pegida en extreem-rechtse groeperingen.

Voor Petry was dat vooral op pragmatische gronden problematisch. Ze wilde dat de AfD niet alleen een protestpartij zou blijven, maar in gedrag en taalgebruik al zou tonen dat ze over vier jaar regeringsverantwoordelijkheid zou kunnen dragen. Voor haar medebestuurders was het echter veel te vroeg daar de presentatie en campagnes op af te stemmen – omdat de aanhang uit de uiterst rechtse hoek nog niet gemist kon worden.