Europarlement eist zes ton terug na misbruik EU-subsidies

Illegale partijfinanciering

De Europese partij waar de Britse Tories en de Poolse regeringspartij PiS in zitten moet na misbruik van EU-subsidies 617.000 euro terugbetalen. Dat blijkt uit een interne nota van het Europees Parlement.

Foto Patrick Herzog/AFP

Het Europees Parlement vordert in totaal ruim 617.000 euro terug van de pan-Europese partij ACRE na onthullingen – onder meer in NRC – over misbruik van EU-subsidies. Dit blijkt uit een interne nota waarover aanstaande maandag zal worden vergaderd.

In ACRE zitten onder meer de Britse Tories, de huidige Poolse regeringspartij PiS en de AK-partij van de Turkse leider Erdogan. ACRE hoort bij de op twee na grootste fractie in het Europees Parlement, ECR (Europese Hervormers en Conservatieven). Het Forum voor Democratie van Thierry Baudet ontving in het verleden Europese subsidies via ACRE, dat jaarlijks zo’n 2,5 miljoen euro aan Europees belastinggeld heeft te verdelen.

In maart dit jaar onthulde NRC, in samenwerking met de Belgische nieuwssite Apache en het Poolse dagblad Gazeta Wyborcza, dat ACRE (voorheen AECR) in 2015 zeker 153.000 euro onrechtmatig had besteed aan het verkiezingscongres van de Poolse PiS-partij. Volgens EU-regels is het direct of indirect financieren van nationale partijen met EU-geld verboden.

De Europese koepelpartij ACRE ondersteunde ook het Forum voor Democratie financieel in ruil voor donaties, schreef NRC eerder.

Nationale evenementen meefinancieren mag alleen als deze een Europese insteek hebben of dienen om een Europese koepelpartij te promoten. Tijdens de bijeenkomst in juli 2015 in het Poolse Katowice was dit niet het geval. ACRE betaalde, maar was nauwelijks zichtbaar, ook niet met banners, vlaggen of sprekers, bleek uit onderzoek. Ook een andere conferentie, in de stad Poznan, ging vooral over nationale, Poolse verkiezingsthema’s. ACRE verklaarde destijds in een reactie dat op de conferenties „een grote hoeveelheid” Europese issues voorbij waren gekomen.

Na de onthullingen liet het Europees Parlement de administratie van ACRE opnieuw onderzoeken.

Behalve in Polen bleek ook in het Verenigd Koninkrijk ten onrechte geld te zijn gevloeid naar Tory-bijeenkomsten. Uiteindelijk gaat het om in totaal vier evenementen, waar sprake was van „indirecte financiering van nationale partijen”, aldus de nota van het Bureau (het dagelijks bestuur) van het Europees Parlement. Over 2015 wordt daarom ruim 377.000 teruggevorderd. Over 2016 krijgt de partij ruim 240.000 minder uitbetaald dan aanvankelijk was voorzien. Bij ACRE was voor publicatie niemand bereikbaar voor commentaar.

Reeks schandalen

Nationale kiescommissies in Polen en het VK zouden kunnen besluiten tot een eigen onderzoek, om te kijken of de illegale partijfinanciering het kiesproces heeft beïnvloed. In 2016 werd in het VK het ontwrichtende Brexit-referendum gehouden, in 2015 waren er in Polen cruciale verkiezingen. Zowel de presidents- als parlementsverkiezingen daar werden gewonnen door PiS (Recht en Rechtvaardigheid), die nu als regeringspartij in de clinch ligt met de Europese Commissie over politiek getinte benoemingen en hervormingen in de rechterlijke macht.

In het Poolse geval is het niet erg waarschijnlijk dat er een onderzoek komt. De huidige openbaar aanklager, Zbigniew Ziobro, tevens minister van Justitie, lag eerder zelf onder het vergrootglas van het Europees Parlement, wegens oneigenlijk gebruik van EU-geld.

De financiering van pan-Europese politieke clubs krijgt veel aandacht na een reeks schandalen, doorgaans in nationaal-populistische hoek, bijvoorbeeld rondom het Franse Front National en de Britse UKIP-partij, een belangrijke gangmaker rond het Brexit-referendum. Eind november 2016 onthulde NRC dat aan UKIP gelieerde organisaties (IDDE en ADDE) politieke donateurs ronselden, in ruil voor met EU-subsidies betaalde opdrachten, nadat eerder door het Europarlement zelf voor 500.000 euro aan misstanden waren ontdekt. Twee weken later ging de subsidiekraan grotendeels dicht.

Bij ACRE lijkt het parlement er minder hard in te zijn gegaan, mogelijk omdat de bijbehorende ECR-fractie een belangrijke positie in het politieke landschap inneemt. Maar ook omdat de partij al vrij snel beloofde het verkeerd uitgegeven geld terug te betalen.

De UKIP-stichtingen daarentegen blijken over 2016 helemaal geen jaarverslagen te hebben ingeleverd en lijken in rook te zijn opgegaan. De Europese Commissie stelde eerder deze maand voor om partijfinanciering van pan-Europese partijen en stichtingen aan strengere eisen te onderwerpen. Zo moet het terugvorderen van verkeerd uitgegeven EU-subsidie gemakkelijker worden.