De oudste levenssporen zijn nu 3,95 miljard jaar oud

Het eerste leven op aarde ontstond 3,95 miljard jaar geleden. Dat schrijven Japanse onderzoekers deze week in Nature, na chemische analyse van oeroud gesteente in Noord-Canada. Daarmee is in ruim een jaar tijd, met drie belangrijke wetenschappelijke publicaties, de geschiedenis van het leven met 250 miljoen jaar verlengd. Zo kruipt het ontstaan van het leven dichter naar het aardse ontstaan: 4,55 miljard jaar geleden.

Tot nu toe ging het om vondsten van resten van bacteriën, of om structuren die zij achterlieten in gesteenten. Het voorlaatste record betrof bijvoorbeeld microscopische buisjes gemaakt door ijzer-etende bacteriën, eveneens in Noord-Canada. Een jaar eerder beschreven andere onderzoekers fossiele matten van bacteriën in Groenland.

Lees ook de artikelen over de twee recente eerdere oudste-leven-records van een jaar geleden en in maart van dit jaar.

Bij het nieuwste record is het bewijs indirect. De Japanners analyseerden isotopen in het Canadese gesteente. Isotopen zijn zwaardere dan wel lichtere vormen van hetzelfde chemische element. De verhouding waarin die isotopen aanwezig zijn zegt iets over de herkomst van een materiaal. De Japanners onderzochten de verhouding tussen het lichtere C12 en het zwaardere C13 in grafiet, een koolstofverbinding. De gevonden verhouding, met relatief veel C12, is volgens hen typisch voor biogene stoffen: stoffen die zijn geproduceerd door levende wezens.

„Die isotopenverhouding komt zeker overeen met die van biogeen koolstof”, reageert Matthew Dodd van het University College London, die in maart over het vorige record publiceerde. „Maar ook puur chemische processen kunnen deze verhouding opleveren.”

Dodd vindt het wel heel intrigerend onderzoek: „Het is een flinke eerste stap in het vaststellen van de oorsprong van dat grafiet”, zegt hij. We komen steeds dichter bij het eerste leven, concludeert hij, maar de grens is wellicht bereikt: die hangt uiteindelijk af van de beschikbaarheid van oude gesteenten. En die is beperkt: gesteenten gaan ‘verloren’ door erosie en doordat de altijd bewegende aardplaten soms de diepte in duiken en smelten. De gesteenten in Noord-Canada zijn de oudste die we nu kennen. Dodd: „Als we nergens op aarde stenen vinden die ouder zijn dan dit, dan houdt het hier op.”