Zorgdebat verbindt de oppositie

Tweede Kamer

Nog voor het kabinet rond is, lijken de negen nieuwe oppositiepartijen elkaar al te hebben gevonden. De zorg is een dankbaar thema.

De zorgwoordvoerders van de Tweede Kamer verzamelen zich rond Kamervoorzitter Khadija Arib tijdens het debat dinsdag over het eigen risico. Foto Koen van Weel/ANP

Halverwege een spoeddebat over het eigen risico verliest de doorgaans beheerste PvdA’er Henk Nijboer even de controle. Boos slaat hij met zijn hand op tafel. „We worden totaal niet serieus genomen!”

Drie voorstellen deed Nijboer met de zorgwoordvoerders van SP en GroenLinks om de ‘noodwet’ over het eigen risico van demissionair minister Schippers (Gezondheidszorg, VVD) aan te passen. Waar Schippers, in opdracht van de vier formerende partijen (VVD, CDA, D66 en ChristenUnie) de automatische verhoging van het eigen risico voor komend jaar wil terugdraaien, wil de (nieuwe) oppositie veel verder gaan. De drie ‘amendementen’ werden door de beoogde nieuwe coalitie kordaat afgewezen. „Met een arrogantie van jewelste”, aldus Nijboer.


Sinds vorige week heeft NRC een wekelijkse Haagse podcast. In de eerste aflevering ging het onder meer over het eigen risico:

De PvdA’er belichaamt de nieuwe verhoudingen in de Tweede Kamer. Vijf jaar lang was hij als Kamerlid trouw adjudant van Rutte II (VVD en zijn PvdA). Na de marginalisering van zijn partij in maart voert de financieel specialist nu vurig verzet tegen het nieuwe kabinet in wording.

Zelden geziene eendracht

Bij de behandeling van de ‘reparatiewet’ over het eigen risico werden de nieuwe verhoudingen in het parlement goed zichtbaar. Opvallender: niet alleen de vier onderhandelende partijen trokken op als een gesloten front, ook de negen nieuwe oppositiepartijen. Een eendracht die zelden wordt gezien in het bonte gezelschap van verschillende politieke tegenpolen als Denk, PVV, GroenLinks en Forum voor Democratie.

Het onderwerp leende zich er goed voor, want het eigen risico in de zorg is een gevoelige kwestie. Dat het CDA en de ChristenUnie in hun verkiezingsprogramma ook een verlaging van het eigen risico hadden staan, werd hen door de tijdelijke vriendenclub vaak en diep ingewreven.

Een hoger eigen risico of een hogere premie? Waarvoor je ook kiest, de zorgkosten moeten uiteindelijk gewoon betaald worden

GroenLinks, PvdA en SP namen het voortouw. „We hebben in het weekend veel contact gehad en hard gewerkt”, zegt Corinne Ellemeet (GroenLinks). De zorgwoordvoerders van de verschillende fracties smeedden het plan om de reparatiewet van Schippers te verbouwen. Daar sloot de rest van de oppositie zich in korte tijd bij aan.

Oproep van Tjeenk Willink

De kritiek richtte zich niet alleen op de inhoud – tegenover het niet verhogen van het eigen risico staat een vermoedelijke verhoging van de zorgpremie. Het was vooral ook de afwijzende houding die ergernis opwekte. Een verwijt dat oppositiepartijen overigens vaak maken, ongeacht de samenstelling.

Nijboer verwees naar de oproep die de vorige informateur Herman Tjeenk Willink deze zomer deed. Omdat de meerderheid van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie minimaal is (zowel in Eerste als Tweede Kamer slechts één zetel), is samenwerking met de oppositie van groot belang. Tjeenk Willinks redenering: voor ingrijpende wetsvoorstellen is een breder draagvlak onontbeerlijk. „Formeren is meer dan tot 76 tellen.”

Denk-leider Tunahan Kuzu waarschuwde Rutte III vast. „Als het kabinet in dit gedrag volhardt, gaan ze het nog knap lastig krijgen.” Om daaraan toe te voegen: „Zeker als ze straks een beroep willen doen op oppositiepartijen.”

CDA-Kamerlid Mona Keijzer was niet onder de indruk van de saamhorigheid van de nieuwe oppositie. „Ze hadden drie amendementen nodig. Als je een blok wil vormen, zou één plan moeten volstaan, lijkt me.” Dat het wetsvoorstel uiteindelijk werd aangenomen, ook door de Eerste Kamer, noemde Keijzer „het eerste punt dat we hebben weten binnen te slepen”.