Recensie

Vergeten soldaten en hun geschiedenis

Documentaire

Het persoonlijke verhaal van Daniël Cordus, de laatste overlevende Indo-Afrikaan die in Japanse krijgsgevangenschap aan de Birmaspoorweg werkte, geeft de documentaire ‘De vergeten krijgers’ meerwaarde.

Daniël Cordus bezoekt op Landgoed Bronbeek bij Arnhem het Monument Birma-Siam Spoorweg, het ‘Driepagodenmonument’, waarop ook de naam van zijn in krijgsgevangenschap omgekomen broer Jan vermeld staat.

Bij een groot aantal documentaires doet het er niet toe of ze qua vorm interessant zijn. Het zijn de lange achtergrondreportages die steeds minder een plek op de televisie krijgen, maar via filmtheatertour, doelgroepvertoning en online distributieplatforms toch hun publiek vinden.

De vergeten krijgers is zo’n film. Onderzoeksjournalist Griselda Molemans baseerde hem op haar gelijknamige boek over de zaak die de Task Force Indisch Rechtsherstel (TFIR) tegen de Nederlandse Staat aanspande voor schadeloosstelling van Nederlandse KNIL-militairen die dwangarbeider waren aan de Birmaspoorweg. Niet alleen vergeten krijgers, maar ook een verzwegen geschiedenis: die wordt de laatste jaren steeds meer door kleine, herontdekte verhalen in een nieuw perspectief geplaatst.

Het geheugen, oog en hart van de film is de 94-jarige Daniël Cordus, de laatste overlevende Indo-Afrikaan die in Japanse krijgsgevangenschap aan de Birmaspoorweg werkte en die zich sinds zijn gedwongen komst naar Nederland inzet voor erkenning van de Indo-Afrikaanse KNIL-militairen. Zijn persoonlijke verhaal is uiteindelijk wat de film meerwaarde geeft, evenals de juridisch-ethische vragen opgeworpen door advocaat Axel Beijersbergen van Henegouwen: moet de Staat wachten tot slachtoffers hun beloofde schadeloosstelling opeisen? Of kan de Staat ook hoffelijk z’n hand uitstrekken?

Correctie: in een eerdere versie van dit artikel was sprake van “Indonesische militairen die aan Nederlandse kant vochten tijdens de Tweede Wereldoorlog”. Dit is veranderd in “Nederlandse KNIL-militairen die dwangarbeider waren aan de Birmaspoorweg”. Verder was Daniël Cordus omschreven als “een van de laatste overlevende Indo-Afrikanen die aan de Birmaspoorweg werkten”; Cordus is de laatste overlevende. Bovendien zou hij zich inzetten voor “erkenning van KNIL-militairen”, dit is verbeterd naar “erkenning voor de Indo-Afrikaanse KNIL-militairen”.