Overal komen auteurs in opstand tegen hun uitgevers

Uitgeverijen

Het lijkt een trend in de uitgeverswereld: auteurs die vertrekken of in staking gaan bij hun uitgever. Nu zijn het de auteurs van Querido Kind.

Foto Evert Elzinga/ANP

„Dit is een brief waar je van zult schrikken. Want: de afgelopen weken is de toekomst van onze uitgeverij behoorlijk heen en weer geschud, met als resultaat flinke veranderingen, al op zéér korte termijn.”

Met deze regels begint kinderboekenauteur Edward van de Vendel zijn brief aan collega-schrijvers en -illustratoren van Querido Kind, die dinsdag vanuit de uitgeverij rondgestuurd werd. Daarin legt hij uit waarom hij en dertig andere schrijvers en illustratoren de beslissing namen om te vertrekken bij uitgeefconcern WPG, waaronder Querido Kind valt. Ze zijn het niet eens met de plannen van WPG om Querido en Querido Kind van elkaar te scheiden.

Door de telefoon legt hij uit dat hij het raar vindt dat de auteurs niet eerder bij deze beslissing zijn betrokken. Het grootste bezwaar is volgens hem echter dat het uitgeefteam van Querido Kind ontslag heeft genomen. „Dat is nogal wat, als je dat doet. Als het team had gezegd dat het om goeie plannen ging, waren we nooit weggegaan.”

Massaal ontslag

Het lijkt een trend in de uitgeverswereld: auteurs die zich afzetten tegen de plannen van het uitgeefconcern, in staking gaan of massaal opstappen om hun uitgever of redacteur te volgen. Niet alleen bij Querido Kind dreigt nu een leegloop aan auteurs. Deze zomer overkwam Atlas Contact iets vergelijkbaars toen bekend werd dat directeur/uitgever Mizzi van der Pluijm ontslag had genomen, omdat ze vond dat het werk van de auteurs van deze uitgeverij niet „veilig” meer was bij de toekomstplannen van het concern VBK.

Lees ook het NRC-interview met VBK-topman Wiet de Bruijn van eerder deze week: ‘De lezer heeft altijd gelijk, je moet hem volgen’

Hoewel de gevallen rondom Querido Kind en Atlas Contact natuurlijk op zichzelf staan en de uitkomst in beide gevallen nog ongewis is, is er wel een opvallende parallel: auteurs eisen een rol op in de onderhandelingen tussen hun uitgeverij en het concern waaronder de uitgeverij valt. In beide gevallen maken auteurs zich vooral zorgen dat er niet goed omgesprongen wordt met hun werk. Experimenten met abonnementsmodellen, masterclasses, self publishing: ze zijn steeds meer een factor om boeken te verkopen, maar de auteurs vinden dat het toch nog steeds vooral draait om de maker die wil dat er zorgvuldig wordt omgesprongen met zijn of haar product.

Romantisch idee

Heeft dat te maken met een oud romantisch idee dat een uitgever/redacteur dag- en nacht met je werk bezig is? Of is het juist de schaalvergroting en de vrees voor rendementsdenken die de auteurs naar kleinschaligheid doet verlangen?

VBK topman Wiet de Bruijn en WPG-directeur Patrick Swart verklaren tegen NRC dat het nu niet het moment is om hierop in te gaan en Paulien Loerts van de Singel Groep, waar Querido onder valt, „is gedwongen niets te zeggen”, zo zegt ze telefonisch.

De auteurs geven wél commentaar. „Er is geen probleem met een concern, als het maar goed geleid wordt”, zegt Geert Mak die zijn boeken bij Atlas Contact uitgeeft door de telefoon. Hij vervolgt: „Bij VBK en WPG is er sprake van mismanagement. Ze worden ervoor betaald om de boel niet zo uit de klauwen te laten lopen, maar dat lukt dus niet. Of je het nu linksom of rechtsom draait: het is nu zo dat mensen die te weinig met het uitgeefvak hebben, op belangrijke posities zitten. Wij schrijvers daarentegen zitten in de positie van makers. Er is dus geen sprake van een revolutie tegen concerns. Maar over de gehele linie kan je wel stellen dat het boekenvak zich beter thuisvoelt in kleine uitgeverijen, tenzij een concern goed geleid wordt.”

Ook Van de Vendel meent dat de actie van de Querido Kind-auteurs niet gericht is tegen het WPG-concern zelf: „Ik heb geen idee of het een voordeel is om bij een concern te zitten of niet. Het is wel duidelijk dat een concern nu niet de meest stabiele vorm is.”