Europese Commissie wil 50.000 vluchtelingen legaal laten overkomen

Voorstellen over vluchtelingen

Brussel zet projecten en legale migratiekanalen op om grip te krijgen op het aantal vluchtelingen. Het terugkeerbeleid wordt strenger.

Een overvolle boot met migranten op de Middellandse Zee. Foto REUTERS

Europese lidstaten zouden meer vluchtelingen rechtstreeks moeten opnemen uit landen rondom de EU, zoals Libië en Turkije. De Europese Commissie denkt aan „minstens 50.000” personen tot oktober 2019, migranten van wie van tevoren is vastgesteld dat ze recht hebben op asiel, zo staat in nog vertrouwelijke voorstellen die deze woensdag worden gepresenteerd.

Daarnaast wil de Commissie in 2018 pilotprojecten financieren rondom legale arbeidsmigratie, waarbij samen met het bedrijfsleven in kaart wordt gebracht wat de noden zijn op de Europese arbeidsmarkt. Deelname hieraan zou alleen weggelegd zijn voor (Afrikaanse) landen die goed meewerken bij de bestrijding van illegale migratie en bij het terugnemen van afgewezen asielzoekers.

De extra legale migratiekanalen moeten, in combinatie met een strenger terugkeerbeleid, voorkomen dat mensen hun leven blijven riskeren op de Middellandse Zee. Deelname aan de herhuisvesting, die gecoördineerd zal worden door Vluchtelingenorganisatie UNHCR, is vrijwillig. Maar de Commissie wil 500 miljoen euro vrijmaken voor EU-landen die meedoen.

Asielzoekers teruggestuurd

Met dat terugkeerbeleid is het volgens de Commissie slecht gesteld: slechts 36 procent van de afgewezen asielzoekers wordt teruggestuurd. Naar schatting zullen „in de nabije toekomst” in de EU 1,5 miljoen mensen verblijven zonder status. „Het is duidelijk dat we ons werk aanzienlijk moeten opschroeven.”

Brussel stelt daarom voor om de bevoegdheden van de Europese Grens- en Kustwacht bij terugkeeroperaties uit te breiden. Nu is het zo dat Frontex alleen in actie komt als lidstaten hierom vragen. De Commissie bepleit een „proactieve benadering” en stelt voor om binnen het agentschap een speciale terugkeerafdeling op te tuigen, belast met het formuleren van concrete doelstellingen voor lidstaten en het optuigen van operaties.

Volgens de meest recente cijfers van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) hebben in 2017 tot nu toe 134.549 migranten via zee Europa bereikt en zijn 2.654 mensen omgekomen. Wereldwijd komen 1,2 miljoen mensen volgens UNHCR-criteria in aanmerking voor herhuisvesting, in jargon aangeduid als resettlement. Een „historisch hoog” aantal, aldus de Commissie.

Vervolg op Turkije-deal

De nu voorgestelde 50.000 plekken zijn wat de Commissie betreft ook een vervolg op de Turkije-deal uit maart 2016. Turkije beloofde destijds om illegaal overgestoken migranten terug te nemen als de EU in ruil hiervoor meer Syriërs rechtstreeks uit Turkse opvangkampen zou opnemen. Dit is maar mondjesmaat gebeurd.

Dinsdag verliep ook de deadline voor de ‘relocatie’ van migranten vanuit Italië en Griekenland, om die landen te ontlasten. Twee jaar geleden spraken EU-landen af om honderdduizend mensen eerlijk te verspreiden over het continent, op basis van quota.

Vluchtelingen die nu nog aankomen in Italië en Griekenland vallen niet meer onder deze afspraken, maar de Commissie zal woensdag benadrukken dat er nog steeds een groep is van 37.000 migranten die hier wel onder valt.

Eurocommissaris Avramopoulos (Migratie) zal vooral landen die tot nu toe weinig of niets hebben gedaan – Polen, Hongarije en Tsjechië in het bijzonder – oproepen om alsnog in actie te komen.