‘Merkels mannetjes’ in Brussel

Duitsland in Europa Angela Merkel blijft na zondag de machtigste vrouw in Europa. Vier mannen zijn er haar ogen en oren.

Foto Gregor Fischer/AFP

Duitsland, de grootste en machtigste EU-lidstaat, bepaalt in grote mate de koers van de hele Europese Unie. Angela Merkel weet dat als geen ander: veel van wat in EU-hoofdstad Brussel wordt bekokstoofd draagt haar stempel. En om dat op afstand, vanuit Berlijn, in goede banen te leiden onderhoudt de bondskanselier nauw contact met haar vertrouwelingen in Brussel.

Wie zijn haar ogen en oren in de Europese wandelgangen?

„Toeval of niet, het zijn allemaal mannen”, zegt Esther de Lange, CDA-Europarlementariër en vicevoorzitter van de grote Europese Volkspartij (EVP) waarin de Duitse christen- democraten van Merkel dominant zijn. Op vier van „Merkels mannetjes” moet je extra letten, volgens De Lange. „Als zij iets zeggen, knoop je het in je oren, want dan weet je bijna zeker dat het rechtstreeks uit het Kanzleramt in Berlijn komt.”

In de Europese Commissie is Merkels politieke fixer de Duitse Eurocommissaris Günther Oettinger. De drie anderen zijn Europarlementariërs: EVP-fractieleider Manfred Weber, de politieke veteraan Elmar Brok en David McAllister, leider van de machtige Buitenlandcommissie in het Europees Parlement.

Voor Brok – 71 jaar, en bekend vanwege zijn walrussnor en bassende bromstem – siddert menig jong Europarlementslid. Met hem heb je beter geen ruzie. Dat ondervond ook de Italiaanse Federica Mogherini, in 2014 kandidaat om de nieuwe EU-buitenlandchef te worden. Brok vond haar niet gekwalificeerd en hield haar benoeming tegen. Mogherini was woedend. Pas na bemiddeling door de toenmalige Italiaanse president Napolitano – hij arrangeerde een ontmoeting tussen de twee in een restaurant in Milaan – ging Brok overstag. Lees: ging Merkel overstag.

Van een ander kaliber is de charmante McAllister, Duitser met Schotse wortels. Hij leidde de grote Duitse deelstaat Nedersaksen, bijgenaamd Volkswagenland, en gold lange tijd als Merkels ‘kroonprins’. Maar na zijn verkiezingsnederlaag in 2013 verhuisde McAllister naar het Europees Parlement.

Sms’en met een aftandse Nokia

Met grote regelmaat krijgt McAllister een sms’je van de bondskanselier. „Heel lang zullen die berichten niet zijn, want Merkel hanteert een aftandse Nokia waarmee je niet makkelijk sms’t”, zegt De Lange. Op zijn kantoor in Brussel produceert McAllister een minzaam lachje. Het zijn inderdaad korte berichten, zegt hij. „David, bel me even.”

Merkel wil precies weten wat er speelt in het Europees Parlement, zegt McAllister. „Ze nodigt een select clubje Europarlementariërs soms uit op haar kantoor om over de toekomst van Europa te praten.” McAllister gaat vaker op en neer. Om de week, op maandagochtend, ontbijt hij in Berlijn met Merkel.

Merkel weet hoe belangrijk het Europarlement kan zijn in specifieke dossiers waar Duitse belangen op het spel staan. Toen na het uitbreken van ‘Dieselgate’ de Duitse autoindustrie onder vuur lag, was de verontwaardiging over de sjoemelsoftware bij Volkswagen en andere automerken groot, ook in het Europarlement. Maar bij een latere stemming werden de autofabrikanten ontzien: ze mogen nog altijd de norm ruimschoots overschrijden. De invloed van ‘Merkel-man’ McAllister uit Nedersaksen, thuisbasis van Volkswagen, bepaalde mede de ‘milde’ stemming in het parlement.

„Het grote verschil met politici uit andere landen is dat Duitsers precies weten wat ze willen en hoe ze dat voor elkaar moeten krijgen”, zegt CDA’er Esther de Lange. „Veel Duitse topambtenaren bij de EU staan weliswaar met één been in Europa maar, terecht, ook met één been in eigen land.” Nederlandse eurocraten „vergeten wel eens waar ze vandaan komen”, zegt De Lange. „Dan willen ze bewijzen hoe ‘Europees’ ze zijn, en daarin slaan ze soms door.” Voor haar zijn de banden met McAllister belangrijk. „En hij houdt ons, als het kleine CDA, ook goed in de gaten.”

Toen De Lange op een congres van Merkels CDU werd uitgenodigd zag McAllister, die als spreekstalmeester optrad, De Lange in de verte staan. „Zodra hij was uitgesproken kwam McAllister op me af en nam me mee achter de coulissen”, zegt De Lange.

Daar, aan een tafeltje, zat Merkel. Gebogen over een bord met Duitse curryworst. Ernaast stond een pot bier. „Ik heb Merkel even de hand mogen schudden. McAllister is dus zo iemand die dat even regelt.”