Column

Griet Op de Beeck vertelt over haar trauma bij DWDD

Zap

Schrijfster Griet Op de Beeck is als kind jarenlang misbruikt door haar vader. Ze kreeg van het doorgaans secondenzuinige De Wereld Draait Door een half uur de tijd om haar verhaal te vertellen.

Griet Op de Beeck in De Wereld Draait Door (BNNVARA)

‘Kent u Daan?’ staat er ineens in beeld. ‘Ga dan naar www.wiekentmijnog.nl’ We begonnen de 79-jarige Daan Sweers net een beetje te kennen, na een paar minuten in de korte reeks Wie kent mij nog waarin de EO deze week elke dag een eenzame in het zonnetje zet ter gelegenheid van de Week tegen Eenzaamheid. Kennelijk is het ook bedoeld als een soort contactadvertentie voor mensen die Daan van vroeger kennen, maar hem nu negeren.

Hij wordt geportretteerd volgens alle clichés van de eenzame oude man. Hij is slecht ter been, kortademig en sinds het overlijden van zijn vrouw spreekt hij nauwelijks nog iemand. Vroeger kwamen er vijftig mensen op hun feestjes.

De twintig minuten eenzaamheid leveren één mooi moment op, als Daan vertelt hoe het tijdens zijn huwelijk ging: „Ik hoefde niks te zeggen, want als ze mijn gezicht zag, dan wist ze het al.” Dan denk je: die arme man heeft het gewoon nooit geleerd, sociale dingen.

All the lonely people, where do they all come from – vraag je je al snel af op zo’n avond. Want ze zijn met veel. Zoals de mensen die dood-alleen voor de rechter een plaats in de schuldsanering kwamen afsmeken in de mooie, kale documentaire Vergeef me mijn schulden (KRO-NCRV) van Ingeborg Jansen. Of de zes eenzame jaren van Ybeltje Berckmoes in de achterste banken van de VVD-fractie, die ze van zich afschreef in het boek Voorlichting loopt met u mee tot aan het ravijn dat ze bij Pauw mocht komen promoten. Het ex-Kamerlid hield alleen haar zelfspot nog over en voelde zich stemvee. Ze noemde zich Klara 39 – naar haar plaats op de kandidatenlijst in 2012. VVD-lid is ze al niet meer. Overigens vertelde ze dat ‘Thierry’ zich al had gemeld om haar politieke eenzaamheid te komen verlichten.

Ook bij De Wereld Draait Door (BNNVARA) was een vrouw te gast die een boek te verkopen heeft, maar bij schrijfster Griet Op de Beeck werd dat overvleugeld door het persoonlijke verhaal dat ze te vertellen had. Ze kreeg er van het doorgaans secondenzuinige programma een half uur de tijd voor. Het was een incestverhaal, dat door de schrijfster voor het eerst aan de openbaarheid werd prijsgegeven. Als jong kind is Op de Beeck (1973) jarenlang door haar vader misbruikt, zo concludeerde ze vijf jaar geleden na een ingrijpende therapie.

De Vlaamse Op de Beeck legde Van Nieuwkerk uit hoe het kan dat iemand zoiets zo lang kan verdringen. Ze werd zelf overtuigd door „beelden van een walgelijke merkwaardigheid, zelfs voor het hoofd van een schrijver” die ze met zich meedraagt. Ze stelde een lijst van 107 taferelen op. Van de voor haar op dat moment onverklaarbare weerzin die ze voelde toen haar vader op zijn sterfbed vroeg of ze zijn hand wilde vasthouden tot de beelden die ze niet wilde delen „niet op televisie, niet op dit uur”.

Misbruikverhalen zijn altijd eenzaamheidsverhalen, door de vicieuze cirkel van schaamte en de angst om niet geloofd te worden – met méér eenzaamheid als gevolg. Misschien voelde Op de Beeck, die volgend jaar het Boekenweekgeschenk schrijft, zich bij het naar buiten treden gesterkt door de wetenschap dat er honderdduizenden lezers achter haar staan.

Sinds haar debuut begin 2013 met Vele hemels boven de zevende heeft ze blijk gegeven van een groot vermogen om mensen aan zich te binden, als persoon en als auteur. Maakte haar schrijverschap het mogelijk om haar trauma’s onder ogen te zien? Of was het andersom en kon ze pas toen ze haar eigen verhaal kende, schrijver worden? Zeker is dat bevrijding en literatuur hier, zoals wel vaker, samen optrokken.