Waarom de yen stijgt als een Noord-Koreaanse raket over Japan vliegt

Deze rubriek belicht ontwikkelingen op de financiële markten. Vandaag: de koers van de Japanse munt.

Voorbijganger in Tokio bekijkt de beurskoerzen Foto Koji Sasahara / AP

In de vroege ochtend van dinsdag 28 augustus wekken gillende sirenes de inwoners van Hokkaido, Japans meest noordelijke eiland. Treinen worden stilgelegd, op tv-schermen verschijnen verontrustende waarschuwingen. De Japanners kunnen het niet met eigen ogen zien, maar hoog boven hen, nog boven internationaal ruimtestation ISS, scheert een Noord-Koreaanse raket langs, die uiteindelijk in de Stille Oceaan landt.

Behalve de gebruikelijke gespierde taal van de internationale gemeenschap, die de rakettest unaniem veroordeelt, zijn er geen grote gevolgen. Maar in de valutahandel gebeurt deze zomer, waarin Noord-Korea een ongekend aantal raketten lanceert, iets vreemds: de Japanse yen stijgt in waarde. En dat terwijl het land vooraan in de vuurlinie ligt, mocht Kim Jong-un het onverhoopt de oorlog verklaren.

„In theorie zou de yen in zo’n geval moeten dalen”, zegt beursanalist Corné van Zeijl. Want: zo’n onzekere situatie zou beleggers angst moeten inboezemen, die in reactie daarop hun geld uit het land terugtrekken.

Japanners halen veilige valuta terug

Wat is er aan de hand? Twee dingen. Ten eerste: bij internationale onrust halen Japanse investeerders massaal hun geld terug uit het buitenland, repatriëring heet dat.

De som geld die Japan overzees geïnvesteerd heeft, is enorm. Met omgerekend 2.600 miljard euro aan buitenlandse bezittingen is Japan al langer dan een kwarteeuw een van ’s werelds grootste schuldeisers. Door het grootschalige opkoopbeleid van de centrale bank van Japan is de rente in het land bijzonder laag, wat een van de redenen is dat Japanse beleggers hun heil in het buitenland zoeken. Daar zijn de rendementen immers hoger.

Bij belangrijke, internationale gebeurtenissen, als Brexit, 9/11, de financiële crisis, en nu dus bij de Noord-Koreaanse rakettesten, vrezen Japanners dat hun overzeese investeringen in waarde dalen, en halen ze het geld terug. Het gevolg: de yen schiet omhoog.

Nummer twee: samen met de dollar staat de yen bekend als ’s werelds veiligste valuta, zegt analist Georgette Boele van ABN Amro. Dat heeft te maken met de hoge liquiditeit, of de verhandelbaarheid, van de yen. Het zijn beleggingen die je snel kunt kopen en verkopen zonder dat ze veel aan waarde verliezen. In tijden van internationale spanningen vluchten beleggers op de financiële markten daarom naar de Japanse munt.

Boele spreekt daarom van een „dubbeleffect”. Als Kim Jong-un weer eens een ballististische raket afvuurt, ontstaan zorgen over de internationale vrede. Japanse beleggers halen dan hun geld terug uit het buitenland, anderen beleggen juist in de yen omdat het door zijn liquiditeit zo’n veilige munt is. En weldra stijgt de yen – zelfs als een Noord-Koreaanse raket over Japan heen vliegt.

Op dit moment verwachten de financiële markten niet dat er oorlog komt. „Als de boel escaleert” – Noord-Korea valt Zuid-Korea binnen, gooit een waterstofbom op Tokio – „wil je niet in de yen zitten. Als er echt paniek ontstaat, gaat ook de yen onderuit.” Als beleggers daarop zouden rekenen, zou er niet zoveel geld naar Japan vloeien als Kim Jong-un een nucleaire test houdt.

Trump noemde Kim Jong-un vrijdag een „gek”, Kim Jong-un vindt Trump „gestoord”. Honden die blaffen, maar niet bijten, denken de markten. Vooralsnog.

Videospecial: Het conflict met Noord-Korea gaat op een van deze vijf manieren eindigen: