Recensie

Muzikale versie ‘Stonehenge’ is spectaculair

Het nieuwe seizoen van het AvroTros Vrijdagconcert ging van start in stijl. Rob Zuidam kreeg opdracht nieuw werk te schrijven voor de bezetting van Beethovens Negende symfonie. Dat resulteerde in het zinsbegoochelende Rude Circles, dat net als Beethoven geweldig werd uitgevoerd door koor en orkest van chef Stenz.

Zuidam is een componist voor wie muziek meestal begint met tekst. Hoewel Rude Circles twee teksten bevat, ligt er een ervaring aan ten grondslag: een bezoek aan Stonehenge en de steencirkels van Avebury. De sensatie die deze „prehistorische monumenten van wilskracht en verbeelding” in hem teweegbrachten heeft Zuidam verklankt in een fantastisch geluidslandschap. Het veelal vocaliserende Groot Omroepkoor leverde een topprestatie.

In het lange eerste deel trachtte tovenaar Merlijn de stenen, die volgens de legende ooit op een andere plek stonden, te verplaatsen. De opening was gehuld in mist: verwaaide dissonanten van het zoemende koor, gescheiden door stiltes. Een crescendo leidde naar een groots klokakkoord, gevolgd door nerveus blazersgekwetter dat wegsterft. Dit thema keerde in verschillende gedaantes terug en markeerde de opeenvolgende secties, die zich als ringen – of cirkels – aaneenregen.

Die keten herbergde allerlei vondsten en details. Er was humoristisch trompetgekwaak, een processie van monolithische geluidsblokken en een verpletterend tutti. De climax was een mars die eindigde in een hallucinant clusterakkoord van het koor, dat gestreept werd door violengemiauw.

Het korte tweede deel had het karakter van een epiloog. Het ooggetuigeverslag van John Aubrey, de zeventiende-eeuwse herontdekker van Avebury, was in vergelijking verstaanbaar getoonzet, maar weer spectaculair georkestreerd. Aan het slot keerde de verbrokkelde beginmuziek terug en was de cirkel rond.