Kinderen kunnen niet wachten met leren

Vanuit Princeton, New Jersey, schrijft over wat haar opvalt. Vandaag: over de lessen van Anne Frank en andere dromers.
Illustratie Eliane Gerrits

Als ik de residentie van de Nederlandse ambassadeur in Washington binnenloop, kijkt Anne Frank me aan. Niet een vrolijk lachende Anne, zoals ze voorop haar dagboek staat, maar een wat introvert, dromerig kind met een wit kraagje, bijeengehouden door een strikjesspeld. De levensgrote foto grijpt me aan. Zo alleen hangt ze daar, voor altijd dat jonge meisje, dat zonder dat ze daar weet van had een symbool voor onrecht is geworden.

We zijn hier voor de Anne Frank Award, in 2014 in het leven geroepen om de lessen die zij ons leerde over intolerantie en mensenrechten niet te vergeten. Deze prijs wordt elk jaar uitgereikt aan mensen en groepen die zich sterk maken tegen intolerantie, racisme, antisemitisme en discriminatie. Dit jaar gaat de erkenning naar twee organisaties die zich inzetten voor scholing voor vluchtelingen, de Jesuit Refugee Service en Scholars at Risk.

Scholars at Risk vecht voor academische vrijheid over de hele wereld. Meer dan duizend bedreigde wetenschappers uit zo’n veertig landen kwamen zo terecht op veilige plaatsen. Bij de receptie begroet ik een door hen geholpen Chinese dissident, die ik vorig jaar in Princeton heb leren kennen.

Pater Leo O’Donovan van de Jesuit Refugee Service benadrukt het belang van opleiding voor ontheemden. Zijn organisatie zorgt ervoor dat mensen uit conflictsituaties een passende opleiding kunnen volgen, ongeacht ras en geloof. Hij vertelt over Rama, een dertienjarige Syrisch meisje uit Homs, dat jaren van hot naar her werd gesleept. Nu woont ze weer in haar kapotte huis, zonder water en elektriciteit. Ze gaat naar school in een van de drie centra van de jezuïeten in Homs, waar ze weer droomt over een toekomst. „Net als water en voedsel, is opleiding van groot belang voor vluchtelingen”, zegt O’Donovan. „Kinderen kunnen niet wachten met leren. Voor hen tikt de tijd door.”

„Wij kijken altijd reikhalzend naar de Zaterdag uit, omdat dan de boeken komen”, schrijft Anne in haar dagboek. „Net als kleine kinderen, die een cadeautje krijgen. Gewone mensen weten ook niet, hoeveel boeken voor ons opgeslotenen betekenen. Lezen, leren en de radio zijn onze afleidingen.”

De avond krijgt een verrassend staartje. Aan het eind van het diner komt Nancy Pelosi binnenvallen, fractieleider van de Democratische Partij. Natuurlijk spreekt ze ons toe, trots op haar Nederlandse schoonzoon. Ze heeft ook een nieuwtje, over de ‘Dreamers’, de 800.000 jongeren die als kind naar dit land gevlucht zijn, vaak alleen, om een veilig bestaan op te bouwen. President Obama beloofde deze illegalen veiligheid. Hij bedacht de DACA-regeling, die garantie bood tegen deportatie. Maar president Trump heeft aangekondigd DACA te gaan stoppen.

Pelosi vertelt dat ze net van een diner met Trump komt, samen met senator Chuck Schumer, ook een Democraat. Trump is volgens haar bereid een arrangement te treffen dat de toekomst van de Dreamers veiligstelt. De kinderen kunnen weer even ademhalen.

Althans, zo lang de wispelturige president niet van mening verandert, denk ik.

Bij ons vertrek krijgen we Het Achterhuis cadeau. Anne lacht op de foto voorop het boek. Haar linkerhand ligt over haar rechterarm. Om haar tengere pols zit een horloge.

Reacties naar pdejong@ias.edu