Column

Femke en de bange mannen

Waarom mag Femke Halsema geen burgemeester van Amsterdam worden? Bekijk de online petitie ‘Houd Halsema uit de Stopera’ en je leest dat haar kandidatuur te links is, te cultuurmarxistisch, te partijkartellerig. Maar van de vierduizend mensen die sinds vrijdag hun handtekening hebben gezet, zijn er tientallen die haar niet moeten omdat ze „geen ballen” heeft, omdat ze een „onderbuikdragende feeks” is, een „GL kut”, een „kaakklem vrouwtje” of een „zeikhoer” – kortom, die moeten haar niet omdat ze geen man is.

Socioloog Abram de Swaan geeft dinsdag in debatcentrum De Balie een lezing over de strijd der geslachten. Ik zoek hem op in de ontbijtzaal van het Lloyd Hotel in Amsterdam. Naast hem ligt zijn crèmekleurige baret. Hij spreekt in dezelfde elegante, spottende zinnen die hij schrijft. Hij had zich nooit bezig gehouden met de positie van vrouwen, zegt hij, tot hij het werk las van zijn Spaanse vakgenoot Teresa Castro Martin.

Martin onderzocht in 26 landen het verband tussen de opleidingsgraad van vrouwen en hun vruchtbaarheid. Ze concludeerde dat vrouwen minder kinderen krijgen naarmate ze langer naar school gaan. Beter opgeleide vrouwen krijgen ongeveer zoveel kinderen als ze zelf gewenst hadden, laten zich minder zeggen – dat vindt De Swaan een van de meest ontroerende inzichten die hij kent in de sociale wetenschap. „Ook al zitten ze op een school die voorbehoedsmiddelen verbiedt en streng religieus is, dan nog is leren lezen bevrijdend.”

Tienduizend jaar waren vrouwen nooit chirurg, hoogleraar of frontsoldaat en in de korte periode van zijn leven, zegt de 75-jarige De Swaan, is dat veranderd. Het analfabetisme is in de afgelopen veertig jaar gehalveerd. „Alles waarvan men dacht dat vrouwen het niet konden, blijken ze wel te kunnen.” Voor de mannen betekent dit dat zij een vanzelfsprekend monopolie op macht verliezen.

Daarover schreef De Swaan zo’n zinnetje waar inzicht en ironie elkaar in verdringen: „Mannen mogen dit verlies zelfs niet betreuren en moeten zich verheugd tonen over de nieuwe bevrijdende sekseverhoudingen.” Maar o, wat betreuren de mannen het. Zie de Steenbergenaren die vonden dat er een piemel moest in de dorpsgenoot die niet tegen de komst van asielzoekers was. Zie de corpsballen van Vindicat die een lijst met „hete hertjes” samenstelden, en vonden dat „de gore wijven met hun kut over een kanon [moesten] worden getrokken”. Zie de scheldende anti-Halsema ondertekenaars.

„Vergeet niet dat mannen en vrouwen elkaar ook beminnen en dat ze ervan houden te wedijveren”, zegt Abram de Swaan terwijl hij zijn baret weer opzet. „Met enige zelfrelativering brengen ze het er goed af.”

Jutta Chorus (j.chorus@nrc.nl) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.

Correctie (25 september): Inwoners van Steenbergen heten Steenbergenaren en niet Steenbergers.