Wijzigt Merkels migratiebeleid en eurocrisisaanpak nu?

De uitslag van de Duitse verkiezingen leiden tot zorgen in Brussel over de koers die Merkel met een nieuwe coalitie zal gaan varen.

Foto Fabrizio Bensch/Reuters

Angela Merkel, de machtigste leider in de EU, mag weer vier jaar door. En dus blijft ook de EU-koers onveranderd? Zo vanzelfsprekend is dat niet. In eigen land moet ze rekening houden met de entrée van een zeer eurokritische partij, de AfD. Veel AfD-kiezers zijn Duitsers die zich afkeerden van Merkels CDU die ruim 1 miljoen vluchtelingen welkom heette.

Merkels ‘wir schaffen das’ werd ook de leus van de Europese Commissie in Brussel. Maar als Merkel plots haar toon in het vluchtelingendossier zou verharden, in een poging om die weglopers terug in haar kamp te krijgen, kan dat ook doorklinken in Brussel.

FDP wil Grieken uit de euro

In een ander gevoelig EU-dossier van de laatste jaren, de aanpak van de eurocrisis, is Merkels koers na deze verkiezingsuitslag eveneens minder voorspelbaar geworden. Merkel verdedigde al die jaren met verve het overleven van de euro – hét project van haar politieke peetvader Helmut Kohl. Tegen de Grieken, die in de eurocrisis onderuit gingen, was ze streng. Maar ze gooide haar volle gewicht achter de honderden miljarden euro’s aan noodleningen voor Griekenland, en de Duitsers moesten het slikken.

Blijft dat eurobeleid overeind in een nieuwe regeringscoalitie, waarin Merkel de liberale FDP vrijwel zeker nodig heeft? FDP-leider Christian Lindner is juist fel gekant tegen de europolitiek van Merkel. „Griekenland uit de euro”, zegt Lindner. Hoe dit gaat uitpakken is een zorg in Brussel, waar de Europese ambtenarij gewend was geraakt aan de strakke en duidelijke regie vanuit Berlijn.

Zorg is er ook over een andere vanzelfsprekendheid: de daadkracht van de as Berlijn-Parijs. Van het duo Merkel-Macron wordt veel verwacht, zoals: meer Europese integratie en een sterker gezamenlijk Europees monetair beleid.

Dinsdag houdt Macron hierover een toespraak, waarin hij een pleidooi zal houden voor een Europese minister van financiën. Maar met een Merkel die verzwakt uit de strijd komt en voor het eerst serieus rekening moet houden met eurokritische partijen in eigen land, heeft Macron een minder krachtige bondgenoot.

AfD viel in Europa ruziënd uiteen

Naast al deze zorgen is er in Brussel ook opluchting. De AfD brak weliswaar door, maar het is nog maar de vraag wat de partij vanuit de oppositie kan klaarspelen. Daarbij heeft men in het Europees parlement in Brussel vooralsnog weinig reden om onder de indruk te zijn van AfD-politici.

De AfD brak op Europees niveau eerder door, in 2014 bij de Europese verkiezingen. De zeven kersverse AfD-europarlementariërs sloten zich aan bij de conservatieve ECR-fractie, maar werden daar al na twee jaar buiten gewerkt. De ECR achtte de AfD te xenofobisch. Vervolgens viel de AfD-eurogroep na onderlinge ruzie uiteen.