Een nieuwe Star Trek: de terugkeer van een utopisch toekomstbeeld

Star Trek: Discovery

Er is een nieuwe Star Trek-serie in première gegaan. De serie torst veel televisiegeschiedenis met zich mee.

Sonequa Martin-Green (bekend van The Walking Dead) speelt Michael Burnham, de hoofdrolspeler uit Star Trek: Discovery. Foto Jan Thijs/CBS

Met een uitgebreide bemanning in een groot schip de final frontier van de mensheid verkennen: de ruimte. Bedenker Gene Roddenberry, piloot tijdens de Tweede Wereldoorlog, creëerde in de jaren zestig een utopie voor de mensheid, waarin loyaliteit, eerlijkheid en tolerantie de belangrijkste ingrediënten zijn in de ontmoetingen met andere soorten. In de serie is er op aarde nog maar één regering en de mensheid is lid van de idealistische United Federation of Planets.

Roddenberry’s positieve mensbeeld vertaalde zich ook in de productie, die daarmee taboedoorbrekend werd. De originele Star Trek had de eerste interraciale tv-cast, met hoofdrollen voor een zwarte vrouw (luitenant Uhura), een Joodse immigrant (Spock) en een Japanse-Amerikaan (stuurman Sulu). Roddenberry liet voor het eerst op landelijke tv een witte man met een zwarte vrouw zoenen. In de latere series volgden een zwarte gezagvoerder (Deep Space Nine) en een vrouwelijke kapitein (Voyager).

Hoewel de eerste serie maar drie seizoenen liep en matige kijkcijfers scoorde, groeide Star Trek uit tot een volledig eigen universum, met een enorme fanschare (Trekkies of Trekkers, daar verschillen de meningen over). NASA zette de serie en acteurs in bij het populariseren van het eigen ruimteprogramma, wetenschappers zeggen geïnspireerd te zijn door Star Trek bij hun zoektocht naar antimaterie, warpdrive en teleporteren.

Mede dankzij de fanatieke fans is Star Trek kampioen spin-offs. Tot nu zijn er in vijf verschillende tv-series meer dan 720 afleveringen gemaakt. Een veertiende film is aangekondigd.

Sommige fans zijn zo fanatiek dat ze hun eigen spin-off maken. Deze Nederlandse vrienden maken Star Trek Armada

De makers van nieuw materiaal lopen hierdoor op eieren. Bij vrijwel elke verandering ten opzichte van de uitgebreid vastgelegde canon roeren de fans zich. In de huidige filmserie onder leiding van regisseur J.J. Abrams is daar handig omheen gewerkt door een alternatieve tijdlijn op te voeren, waarin alles anders kan.

Star Trek: Discovery speelt echter in de originele tijdlijn, tien jaar voor de eerste missie van Captain James T. Kirk en Spock uit de originele serie. Op basis van de trailers kwam al direct kritiek dat de pakjes van de crewleden niet lijken en de brug te veel afwijkt – let wel, ten opzichte van een serie uit de jaren zestig.

STAR TREK: DISCOVERY coming to CBS All Access. Photo Cr: Jan Thijs © 2017 CBS Interactive. All Rights Reserved.
Pictured: Jason Isaacs as Captain Gabriel Lorca. STAR TREK: DISCOVERY coming to CBS All Access. Photo Cr: Jan Thijs © 2017 CBS Interactive. All Rights Reserved.
Boven: de nieuwe Klingons en Worf uit Next Generation en Deep Space Nine. Onder: captain Gabriel Lorca uit Discovery en een screenshot van de pilotaflevering van The Original Series.
Foto’s CBS

De grootste verandering wordt wel echt slikken, ook voor de meest flexibele fans. Vast onderdeel van Star Trek zijn de Klingons, een woest krijgersvolk waarmee de mensheid uiteindelijk vrede sluit, weten we uit de latere series. In Discovery staat oorlog met de Klingons centraal, en die zien er heel anders uit. Geen mensachtigen met anger issues met een reliëfschild op het hoofd en een teruggetrokken haarlijn. In de nieuwe serie is het haar verdwenen en lijken de Klingons meer op de orks uit Lord of the Rings.

Om succesvol te zijn moet de serie afstand nemen van de erfenis. In deze tijd van hoogstaand tv-drama met doorlopende verhalen, kan je niet meer wegkomen met elke aflevering een nieuwe wereld met nieuwe aliens die in een volgende aflevering weer vergeten zijn.

„Verandering is een essentieel proces voor alles wat bestaat”, zegt de stiefvader van de vrouwelijke hoofdrolspeler commander Michael (!) Burnham in de trailer. Engage, zou Jean-Luc Picard, kapitein uit The Next Generation, zeggen.

De vijftien afleveringen van de Discovery verschijnen vanaf deze maandag elke week op Netflix, waar de oude series en films ook te bekijken zijn. Bekijk de trailer van Discovery:

Correctie (26 september 2017): Het eerste seizoen van Star Trek: Discovery heeft vijftien afleveringen, niet dertien zoals hier eerder werd vermeld. De eerste twee afleveringen zijn maandag online gekomen.